Tôi tên Trần Mặc Sinh, đã dạy toán tám năm.
Tám năm.
Học sinh không nhớ nổi tên tôi, đồng nghiệp họp quên gọi tôi, ngay cả cô căng tin múc cơm cũng tưởng tôi là phụ huynh vào ăn ké.
Ước nguyện lớn nhất đời tôi chỉ là yên yên ổn ổn làm một người vô hình, lăn lộn cho đến lúc nghỉ hưu.
Cho đến ngày hôm đó, tôi nhận được một cuộc điện thoại.
Đầu dây bên kia chỉ nói một câu:
“Thầy Trần, phiền thầy lập tức đến phòng họp số ba.”
Lúc ấy tôi ngây người.
Không phải chứ, mọi người thế mà lại biết tên tôi?
Tôi đã dạy ở trường THPT Đông Hoa tám năm.
Tám năm là khái niệm gì?
Cây ngô đồng trước cổng trường cũng đã thay ba lứa, mấy bác bảo vệ cũng đã có hai đợt nghỉ hưu.
Tôi vẫn còn ở đây.
Nhưng vấn đề là—
Không ai nhớ tôi có mặt ở đây.
Thứ Hai tuần trước có cuộc họp toàn thể giáo viên.
Lúc điểm danh, chủ nhiệm giáo vụ đọc đến tên tôi thì dừng lại hai giây.
“Trần Mặc Sinh? Ai vậy? Mới đến à?”
Thầy vật lý Lý Cương ngồi bên cạnh đẩy kính:
“Hình như… là dạy toán?”
“Dạy khối nào?”
“Không biết.”
Tôi ngồi ngay hàng ghế phía sau anh ta.
Khoảng cách một mét rưỡi.
Thậm chí tôi còn ngửi thấy mùi bánh hẹ anh ta ăn sáng.
Nhưng tôi không lên tiếng.
Quen rồi.
Con người tôi ấy mà, ngoại hình bình thường, chiều cao bình thường, giọng nói cũng bình thường.
Ném vào đám đông chẳng khác nào một giọt nước rơi xuống biển.
Không, biển ít nhất còn bắn lên được chút bọt nước.
Tôi đến bọt nước cũng chẳng bắn nổi.
Học sinh lén đặt cho tôi một biệt danh—
“Thầy giáo không khí.”
Nghe nói có một học sinh ngủ suốt cả học kỳ trong tiết của tôi, đến cuối kỳ mới phát hiện tiết toán không phải tiết tự học.
Cậu ta còn chạy đi khiếu nại với giáo viên chủ nhiệm:
“Có phải giáo viên toán lớp mình xin nghỉ dài hạn không? Cả học kỳ em chẳng thấy thầy ấy đến dạy.”
Giáo viên chủ nhiệm nhìn thời khóa biểu, rồi nhìn tên tôi, im lặng năm giây.
Sau đó nghiêm túc kiểm tra lại bảng chấm công của tôi.
Bảng chấm công của tôi ghi đi làm đầy đủ.
Không nghỉ một ngày nào.
Nhưng chẳng ai chú ý.
Đây chính là cuộc sống của tôi.
Bình thường đến mức chẳng có chút sóng gió nào.
Cho đến bốn giờ rưỡi chiều hôm ấy.
Tôi đang ngồi trong góc văn phòng chấm bài.
Trong văn phòng có tổng cộng mười hai chiếc bàn, bàn của tôi nằm sâu nhất bên trong, sát góc tường.
Trên bàn chất một chồng bài kiểm tra, bên cạnh là một cốc trà đã nguội ngắt.
Điện thoại đột nhiên reo lên.
Là số của văn phòng nhà trường.
Tôi do dự một chút rồi nghe máy.
“A lô?”
“Thầy Trần Mặc Sinh phải không?”
Giọng đối phương rất gấp.
“Là tôi.”
“Phiền thầy lập tức đến phòng họp số ba, có tình huống khẩn cấp.”
Cạch.
Cúp máy.
Tôi ngây người ba giây.
Tình huống khẩn cấp?
Tình huống khẩn cấp gì mà cần tìm tôi?
Nhà vệ sinh tắc à?
Không đúng, chuyện đó phải tìm hậu cần.
Tôi đặt bút xuống, đứng dậy, bước ra khỏi văn phòng.
Hành lang trống không.
Phòng họp số ba nằm ở tầng hai tòa hành chính.
Tôi leo cầu thang, đẩy cửa ra.
Cả một phòng đầy người.
Hiệu trưởng Vương Thiết Trụ ngồi ở vị trí chủ tọa, sắc mặt xanh mét.
Phó hiệu trưởng Chu cứ xoa tay, mồ hôi đầy đầu.
Chủ nhiệm giáo vụ đang gọi điện thoại, giọng hạ rất thấp.
Còn có năm sáu giáo viên tôi biết hoặc không biết, ai nấy đều có vẻ mặt nghiêm trọng.
Khi tôi đi vào, không một ai ngẩng đầu nhìn tôi.
Tôi tìm một góc rồi ngồi xuống.
Đợi mười phút.
Cửa phòng họp đột nhiên bị khóa từ bên ngoài.
Cạch.
Tiếng khóa cửa vang lên rất rõ.
Tất cả mọi người đều ngẩng đầu.
Hiệu trưởng Vương Thiết Trụ đứng dậy, đập mạnh xuống bàn.
“Các vị, cửa đã khóa rồi.”
“Trước khi giải quyết xong chuyện này, không ai được nghĩ đến chuyện ra ngoài.”
Tôi nhìn quanh.
Tám giáo viên.
Một hiệu trưởng.
Một phó hiệu trưởng.
Một chủ nhiệm giáo vụ.
Cộng thêm tôi.
Mười hai người.
Bị nhốt trong một phòng họp.
Ý nghĩ đầu tiên xuất hiện trong đầu tôi là—
Không phải chứ, trường định cắt giảm nhân sự à? Muốn chọn người bị loại ngay trong này?
Thế thì tôi chắc chắn an toàn.
Bọn họ còn chẳng biết tôi tồn tại.
Có cắt cũng chẳng đến lượt tôi.
Tôi yên tâm.
Nhưng tôi yên tâm quá sớm.
Hiệu trưởng Vương Thiết Trụ hắng giọng, nhìn quanh một vòng.
“Tình hình là thế này.”
“Ngày kia là kỳ thi liên trường toàn tỉnh.”
“Trường chúng ta phụ trách ra đề toán.”
“Nhưng—”
Thái dương ông ấy giật một cái.
“Thầy Lưu Mồm To phụ trách ra đề, một tiếng trước gọi điện nói viêm ruột thừa tái phát, đã vào phòng phẫu thuật.”
Cả phòng im lặng.
Lưu Mồm To, tên thật Lưu Xương Thịnh.
Nòng cốt tổ nghiên cứu giảng dạy toán của tỉnh, chuyên gia ra đề, người chuyên phụ trách ra đề toán cho kỳ thi liên trường toàn tỉnh.
Bây giờ đang nằm trên bàn mổ.
“Đề đã ra được bao nhiêu rồi?” Phó hiệu trưởng Chu hỏi.
Sắc mặt Vương Thiết Trụ càng khó coi hơn.
“Chưa ra một câu nào.”
“…”
“Ông ấy nói định ngày mai mới ra.”
Cả phòng rơi vào sự im lặng chết chóc.
Ngày kia thi.
Đề chưa có nổi một câu.
Người ra đề nằm trên bàn mổ.
Tôi nhìn khuôn mặt hiệu trưởng dần méo mó, đột nhiên thấy hơi buồn cười.
Nhưng tôi nhịn lại.
“Cho nên,” Vương Thiết Trụ hít sâu một hơi, “bây giờ cần tất cả những người đang ngồi đây, trong tối nay phải ra xong một đề toán hoàn chỉnh.”
“Sáng mai đề này phải đưa đi in.”
“Không ai được đi cho đến khi đề làm xong.”
Mấy giáo viên nhìn nhau.
Thầy Trương Béo của tổ toán giơ tay:
“Hiệu trưởng, tôi dạy toán cấp hai… đề liên trường là đề cấp ba mà…”
“Thầy có thể giúp kiểm tra đề.”
Triệu Hiểu Lệ của tổ tiếng Anh trợn tròn mắt:
“Tôi dạy tiếng Anh, gọi tôi đến làm gì?”
“Giúp dò lỗi chính tả.”
“Đề toán thì có lỗi chính tả gì?”
“Lỡ có thì sao?”
Tôi ngồi trong góc, không nói một tiếng.
Trong lòng nghĩ: Chuyện này chắc chẳng liên quan gì đến mình. Tuy tôi dạy toán, nhưng tôi dạy lớp 10, đề liên trường lại dành cho lớp 12.
Hơn nữa, với mức độ tồn tại của tôi…
Chắc chẳng ai nghĩ đến tôi đâu.
Đúng không?
“Các vị,” Vương Thiết Trụ nhìn quanh một vòng, “giáo viên toán cấp ba đang có mặt gồm—”
Ông cầm danh sách lên đọc.
“Lý Cương, toán lớp 12.”
Lý Cương khổ sở đáp một tiếng.
“Tôn Văn Kiệt, toán lớp 11.”
Thầy Tôn thở dài.
“Trần Mặc… Sinh?”
Đọc đến tên tôi, ông rõ ràng sửng sốt.
Sau đó ngẩng đầu nhìn quanh.
Tất cả mọi người cũng nhìn quanh theo.
Mười một đôi mắt quét khắp phòng họp.
Sau đó—
Vô cùng đồng đều—
Lướt qua tôi.
“Trần Mặc Sinh đâu?” Vương Thiết Trụ hỏi, “Anh ta chưa đến à?”
Tôi đang ngồi ngay đối diện ông ấy.
Khoảng cách ba mét.
Tôi giơ tay:
“Tôi ở đây.”
Mười một đôi mắt đồng loạt nhìn về phía tôi.
Sau đó cùng lộ ra đúng một biểu cảm.
Nếu dịch biểu cảm ấy thành chữ thì chính là—
“Anh là ai vậy?”
Lý Cương đẩy kính:
“Anh… anh thuộc tổ toán à?”
Tôi mỉm cười:
“Tôi dạy tám năm rồi, thầy Lý.”
Khóe miệng Lý Cương giật giật.
Tám năm.
Đồng nghiệp ngồi cạnh anh ta suốt tám năm.
Anh ta không biết.
Nhưng chuyện đó không quan trọng.
Quan trọng là—
Mắt Vương Thiết Trụ đột nhiên sáng lên.
“Thầy Trần!”
Ông gọi tôi thân thiết vô cùng.
Cứ như đã quen tám trăm năm.
“Thầy là giáo viên toán cấp ba đúng không?”
“Đúng, nhưng tôi dạy lớp 10—”
“Lớp 10 cũng là cấp ba mà!”
“Nhưng đề liên trường dành cho lớp 12—”
“Toán học mà, vạn biến bất ly kỳ tông!”
Ông nắm chặt tay tôi, nhiệt tình và chân thành vô cùng.
Da đầu tôi tê rần.
Không ổn.
“Thầy Trần, tôi đã xem báo cáo đánh giá giảng dạy của thầy, xuất sắc lắm!”
“Hiệu trưởng, ông chắc là xem đúng báo cáo của tôi chứ?”
Ông khựng lại, rồi xua tay:
“Không quan trọng.”
“Quan trọng là bây giờ thời gian gấp, nhiệm vụ khẩn cấp, tôi quyết định—”
“Để thầy làm người phụ trách chính ra đề toán cho kỳ thi liên trường lần này.”
Đầu tôi ong một tiếng.
Gì cơ?
Tôi?
Ra đề cho kỳ thi liên trường toàn tỉnh?
Tôi á??
Một giáo viên vô hình đến học sinh còn chẳng nhớ nổi tên??
“Hiệu trưởng, tôi thấy thầy Lý Cương thích hợp hơn—”
“Lý Cương ra câu trắc nghiệm.”
“Vậy thầy Tôn Văn Kiệt—”
“Thầy Tôn ra câu điền đáp án.”
“Thế phần tự luận—”
“Thầy ra.”
“…”
Vương Thiết Trụ vỗ vai tôi.
Thấm thía nói:
“Tiểu Trần à, đây là sự tin tưởng nhà trường dành cho cậu.”
“Tám năm như một ngày, cậu âm thầm cống hiến, chăm chỉ không than vãn.”
“Hôm nay chính là lúc cậu tỏa sáng và phát huy nhiệt huyết.”
Tôi nhìn ánh mắt chân thành của ông.
Tôi rất muốn nói một câu:
Mười phút trước ông còn chẳng biết tôi là ai.
Nhưng tôi không nói.
Bởi vì từ ánh mắt của ông, tôi nhìn ra một tầng ý nghĩa khác.
Tầng ý nghĩa ấy chính là—
Dù sao có xảy ra chuyện thì cũng chẳng ai nhớ đề do cậu ra.
Tôi hít sâu một hơi.
Được thôi.
Ra thì ra.
Chẳng phải chỉ có vài câu tự luận thôi sao?
Tôi dạy toán tám năm, kiểu gì cũng ra được vài câu cho điểm.
Để bọn trẻ thi nhẹ nhàng, mọi người đều vui.
Lúc đó tôi thật sự nghĩ như vậy.
Thật đấy.
Tôi thề tôi thật sự nghĩ như vậy.
Tôi ngồi trước bàn trong phòng họp, trước mặt đặt giấy trắng và bút.
Tờ giấy trắng như đang chế giễu tôi.
Được rồi, bình tĩnh.
Kỳ thi liên trường toàn tỉnh, toán lớp 12.
Phạm vi thi: toàn bộ kiến thức toán cấp ba.
Dạng đề: trắc nghiệm, điền đáp án, tự luận.
Lý Cương phụ trách trắc nghiệm, thầy Tôn phụ trách điền đáp án.
Tôi phụ trách sáu câu tự luận.
Chỉ sáu câu thôi.
Đơn giản.
Tôi muốn ra sáu câu đơn giản nhất.
Để học sinh nhìn một cái là biết làm.
Để bọn chúng cảm thấy người ra đề năm nay là Bồ Tát.
Để sau khi thi xong, bọn chúng đăng lên mạng:
“Toán năm nay đỉnh thật, dễ đến mức vô lý.”
Tôi hít sâu, cầm bút.
Câu tự luận đầu tiên.
Ừm… ra gì đây nhỉ?
Lượng giác đi.
Nền tảng của nền tảng.
Tôi viết dòng đầu tiên:
“Cho hàm số f(x)=sin(ωx+φ)…”
Truyền thống quá.
Không được, học sinh nhìn thấy kiểu đề khuôn mẫu thế này sẽ thấy chán.
Tôi đổi cách khác.
Dùng tình huống thực tế làm mở đầu đi, gần gũi hơn một chút.
Ừm…
“Tiểu Minh chạy bộ trên sân vận động, quỹ đạo vận động của cậu có thể dùng…”
Không đúng, thế này trẻ con quá.
Học sinh lớp 12 chứ đâu phải tiểu học.
Nghĩ xem, học sinh hứng thú với tình huống gì nhất?
Game?
Mắt tôi sáng lên.
Đúng rồi.
Tôi dùng bối cảnh game để ra đề.
Học sinh thích chơi game mà, thế này sẽ thân thiện.
Tôi viết xoèn xoẹt:
“Trong một trò chơi, lực tấn công của nhân vật thay đổi theo thời gian theo hàm số f(t)=Asin(ωt+φ)+B, trong đó A＞0, ω＞0… Biết tại t=0, lực tấn công của nhân vật bằng 1,5 lần giá trị cơ bản, tại t=π/3 thì đạt lực tấn công lớn nhất…”
Ừm.
Sau đó đặt vài câu nhỏ, tìm ω, tìm giá trị lớn nhất, tìm tính đơn điệu trên một khoảng nào đó.
Ba món cơ bản.
Đơn giản quá.
Bản thân tôi năm giây là làm xong.
Nhưng dù sao cũng là kỳ thi liên trường, không thể coi thường trí thông minh người ta quá.
Thêm một chút biến đổi nhỏ thôi.
Tôi thêm vào câu cuối:
“Nếu nhà thiết kế trò chơi muốn trong một chu kỳ hoàn chỉnh, thời gian lực tấn công của nhân vật cao hơn hai lần giá trị cơ bản không ít hơn một phần ba tổng thời gian, hãy tìm khoảng giá trị của A.”
Ừm.
Câu này cần động não một chút.
Nhưng cũng đâu khó.
Vẽ hình, lập bất phương trình là được.
Tôi hài lòng đặt bút xuống, nhìn câu đầu tiên.
Đơn giản.
Lương thiện.
Vô hại với người và vật.
Tiếp theo là câu thứ hai.
Hình học không gian.
Cái này càng đơn giản hơn.
