Trước đợt đánh giá Giáo viên Đặc cấp.

Tôi phát hiện trên phiếu đánh giá ẩn danh của học sinh vừa thu lên.

Có tổng cộng mười ba học sinh điền “Không hài lòng”.

Nhưng tôi đang chủ nhiệm lớp chọn giỏi nhất toàn khối.

Học sinh luôn là những đứa con ngoan trò giỏi.

Bảy năm đi dạy, đánh giá lớp học của tôi lần nào cũng đạt loại ưu.

Chính vì mười ba phiếu này, tôi vừa vặn bị rớt khỏi vạch xét duyệt.

Tôi kìm nén sự hụt hẫng và nghi hoặc trở về lớp học.

Sau khi tan học.

Lớp trưởng chủ động tìm đến tôi, cười nói.

“Cô ơi, đừng điều tra nữa, mười ba phiếu đó là do em tổ chức điền đấy.”

Phía sau em ấy.

Thủ khoa toàn khối, lớp phó học tập và cả học sinh nghèo mà tôi từng tài trợ, đều đồng loạt gật đầu.

Thấy tôi sững sờ, em ấy khoác tay cô bạn gái hoa khôi của mình, giải thích.

“Mẹ của Hiểu Nhu năm nay cũng đánh giá Giáo viên Đặc cấp.”

“Thành tích giảng dạy bình thường của cô ấy không bằng cô, chỉ thiếu mỗi đợt bình chọn này thôi.”

“Chỉ cần cô trượt, suất này đương nhiên sẽ là của cô ấy.”

Những học sinh xung quanh nhao nhao đồng tình.

“Dù sao sang năm vẫn có thể bình chọn tiếp. Cô xuất sắc như vậy, lần sau chắc chắn sẽ được thôi.”

Nhìn những học sinh đích thân tôi dìu dắt suốt hai năm qua, tôi bỗng bật cười.

Chúng không hề hay biết.

Tuần trước, hiệu trưởng có nhờ tôi tiếp quản lớp bét bảng nổi tiếng toàn trường.

Ở đó đa phần là những cậu ấm cô chiêu được nhét vào và học sinh năng khiếu.

Không một ai muốn nhận.

Lúc đó, tôi đã từ chối.

Bước ra khỏi phòng học, tôi bấm điện thoại gọi cho hiệu trưởng.

“Lớp đó, tôi nhận.”

Còn về kỳ thi đại học sắp tới của lớp chọn này.

Cứ giao cho Giáo viên Đặc cấp của bọn chúng đi.

1

Tôi cúp máy, đi thẳng đến văn phòng hiệu trưởng.

Mạnh Đức Khiêm nghe xong quyết định của tôi, chỉ hỏi một câu.

“Nghĩ kỹ rồi chứ?”

“Nghĩ kỹ rồi ạ.”

“Lớp đó tình hình thế nào, cô biết chứ?”

“Tôi biết, liên tục ba năm đứng bét khối.”

“Học sinh thể thao, nghệ thuật và học sinh thi Olympic học lẫn lộn với nhau, đã đổi qua ba đời giáo viên chủ nhiệm.”

Ông ấy nhìn tôi một lát, đẩy tờ đơn xin chuyển lớp về phía tôi.

“Một tuần sau có hiệu lực. Trong một tuần này, cô hoàn thành việc giảng dạy ở lớp chọn và bàn giao tài liệu.”

“Còn về việc đánh giá Giáo viên Đặc cấp.”

Tôi bình thản ngắt lời Mạnh Đức Khiêm, lên tiếng.

“Cứ làm theo đúng quy trình đi ạ.”

Ngày hôm sau, tôi ôm bộ khung ôn tập kỳ thi đại học mà mình đã thức đêm tổng hợp bước vào lớp.

Tiếng chuông vào lớp còn chưa dứt, hoa khôi Lâm Hiểu Nhu đã đứng phắt dậy.

“Cô Tô, em xin lỗi.”

Mắt em ta đỏ hoe, giọng run rẩy.

Cả lớp lập tức im phăng phắc.

“Tất cả là tại em, cô mới không cần mọi người nữa.”

“Tờ phiếu đánh giá đó là do em suy nghĩ không thấu đáo, cô cứ giận em là được, xin đừng bỏ lại cả lớp.”

Chỉ một câu nói, đã biến việc điều chuyển công tác thành sự hờn dỗi của tôi.

Và cũng tự đặt bản thân em ta vào vị trí nạn nhân chủ động nhận lỗi.

Tôi còn chưa kịp mở miệng, lớp trưởng Cố Thừa Trạch đã đẩy ghế đứng dậy.

“Cô Tô, Hiểu Nhu đã xin lỗi rồi.”

“Chỉ vì một lần đánh giá ẩn danh, cô định đem tương lai thi đại học của cả lớp ra để trút giận sao?”

Người ngồi bàn dưới cũng hùa theo.

“Bọn em cũng đâu có cho điểm kém hết đâu?”

“Chỉ là mười ba phiếu thôi mà, cũng đâu có thực sự ảnh hưởng gì.”

“Trước đây cô Tô chẳng phải luôn nói, phải có trách nhiệm với học sinh sao?”

Tôi nhìn sang Thẩm Gia.

Em ấy phụ trách tổng hợp đánh giá, lúc này đang cúi đầu lật sách, làm như không nghe thấy gì.

Chu Nghiên Chi – người vừa đứng nhất khối kỳ thi trước – thì ngồi thẳng tắp.

Không lên tiếng, cũng không phản bác.

Cố Thừa Trạch thấy tôi im lặng, giọng điệu càng cứng rắn hơn.

“Nếu cô đã không còn tâm trí giảng dạy, chi bằng bây giờ cô đi luôn đi. Đỡ để trong một tuần này mọi người đều khó chịu.”

Tôi mở giáo án ra, bình tĩnh nói.

“Thứ nhất, việc điều chuyển là sự sắp xếp công việc bình thường của nhà trường, không cần phải xin phép sự đồng ý của các em.”

“Thứ hai, trước khi chính thức bàn giao, tôi sẽ hoàn thành mọi nhiệm vụ giảng dạy.”

“Thứ ba, việc các em đánh giá tôi, dù hài lòng hay không hài lòng, đều là quyền lợi của các em, không cần phải xin lỗi.”

Lâm Hiểu Nhu cắn môi.

“Nhưng rõ ràng là cô đi vì bảng đánh giá đó mà.”

“Em hy vọng tôi ở lại sao?”

Em ta lập tức gật đầu.

“Vậy trước khi mười ba tờ phiếu đó được nộp lên, tại sao em không nghĩ đến?”

Trong phòng học hoàn toàn không còn một tiếng động.

Tôi không tiếp tục gặng hỏi, đưa tài liệu cho bàn đầu tiên.

“Đây là khung ôn tập tôi tổng hợp dựa trên ba bài thi thử gần đây nhất.”

“Điểm yếu của mỗi người là khác nhau, phía sau có đính kèm các dạng bài tập tương ứng và chu kỳ rèn luyện, truyền xuống dưới đi.”

Từng tờ giấy được truyền tay xuống.

Cố Thừa Trạch nhận lấy tài liệu, lật xem hai trang, sắc mặt hơi dịu lại.

Cậu ta như có thêm tự tin, lại lớn tiếng nói.

“Cô đã vẫn sẵn sàng làm những thứ này cho bọn em, chứng tỏ cô căn bản không nỡ đi.”

“Cô Tô, mọi người gắn bó với nhau hai năm rồi, không cần thiết phải dùng việc chuyển lớp để ép bọn em cúi đầu đâu.”

Vài người nói nhỏ “Đúng vậy”.

Những học sinh trong lớp vừa nhận lấy xấp tài liệu tôi thức trắng mấy đêm để làm ra.

Vừa đinh ninh rằng đây chẳng qua chỉ là nước cờ hờn dỗi của tôi.

Thậm chí còn có người nhỏ giọng an ủi Lâm Hiểu Nhu.

“Đừng khóc nữa, cuối cùng chắc chắn cô Tô sẽ ở lại thôi.”

Tôi cầm viên phấn lên, viết lên bảng đen dạng bài tập sẽ giảng hôm nay.

Những gương mặt này tôi đã ngắm nhìn suốt hai năm.

Ai học lệch, ai tâm lý không vững, nhà ai xảy ra chuyện, tôi đều nhớ hết.

Trước đây tôi cứ nghĩ chúng chỉ là tuổi trẻ bồng bột, không hiểu một lần đánh giá có thể làm tổn thương người khác đến mức nào.

Cũng không hiểu mười ba tờ phiếu đủ sức thay đổi nỗ lực nhiều năm của một người giáo viên.

Nhưng khoảnh khắc này, tôi chợt nhận ra.

Chúng hiểu.

Chính vì hiểu, mới có thể bỏ phiếu đều tăm tắp như vậy.

Và cũng chính vì hiểu, mới chắc mẩm rằng tôi sẽ bận tâm đến kỳ thi đại học.

Bận tâm đến tình thầy trò, bận tâm đến trách nhiệm của một giáo viên.

Để rồi cuối cùng thay tất cả mọi người nuốt xuống sự ấm ức.

Tiếng chuông vào lớp đã dứt từ lâu.

Tôi quay người lại, viết bốn chữ bên cạnh khung ôn tập.

“Một tuần bàn giao.”

2

Cố Thừa Trạch lại làm như không nhìn thấy.

Trong ba ngày tiếp theo, tiết nào cậu ta cũng phải hỏi một lần.

“Cô Tô, cô có thể bảo đảm trước cả lớp là trước khi thi đại học cô sẽ không đi không?”

Tôi vẫn giảng bài như thường lệ, chấm bài thi như thường lệ.

Sau khi Chu Nghiên Chi chuyển từ học đội tuyển sang thi đại học bình thường, điểm các bài cơ bản mất rất nhiều.

Tôi rút riêng bài thi của cậu ấy ra, đánh dấu bảy lỗ hổng kiến thức, lại lên thêm một bảng rèn luyện hai tuần.

Bảng thống kê bài sai do Thẩm Gia nộp có sự sai lệch rõ ràng, tôi trả về.

“Đối chiếu lại. Trắc nghiệm phải phân loại theo điểm kiến thức, đừng chỉ tính số lần sai.”

Cậu ấy nhận lấy, nhỏ giọng nói.

“Cô sắp đi rồi, còn làm những thứ này làm gì nữa?”

“Bởi vì bây giờ tôi vẫn là giáo viên của các em.”

Cố Thừa Trạch lập tức tiếp lời.

“Vậy thì cô nên có trách nhiệm đến cùng.”

Tôi nhìn cậu ta.

“Lên lớp đúng giờ, chấm bài tập, hoàn thành bàn giao, chính là có trách nhiệm.”

“Đồng ý bị các em tính kế rồi vẫn bắt buộc phải ở lại, thì không phải.”

Cả lớp im lặng vài giây.

Cố Thừa Trạch lạnh lùng ngồi xuống, rõ ràng vẫn cho rằng tôi đang ép chúng nhận lỗi.

Trưa hôm đó, Lâm Hiểu Nhu chặn ở cửa văn phòng.

Mắt em ta sưng húp, giáo viên đi qua đi lại đều có thể nhìn thấy.

“Cô Tô, mẹ em hoàn toàn không biết chúng em điền phiếu đánh giá thế nào. Mẹ em chỉ là cần cơ hội này hơn cô thôi.”

Tôi gập giáo án lại.

“Vậy thì sao?”

“Mẹ em lớn tuổi rồi, lần này không được đánh giá, sau này có thể không bao giờ có cơ hội nữa.”

“Cô vẫn còn trẻ, sang năm chắc chắn cô có thể được bình chọn.”

“Chỉ cần cô rút lại đơn xin chuyển lớp, mọi người sẽ không nói là em ép cô đi.”

Hóa ra điều em ta lo lắng không phải là việc tôi bị mười ba tờ phiếu phủ nhận.

Mà là danh tiếng của chính bản thân mình.

“Nếu em đã biết việc đánh giá sẽ ảnh hưởng đến kết quả bình chọn, tại sao còn tổ chức cho các bạn điền không hài lòng?”

Lâm Hiểu Nhu im lặng một lát, vẫn là câu nói đó.

“Cô sang năm vẫn còn cơ hội, mẹ em đợi không được.”

“Đó là lợi ích của mẹ con em, không phải thứ tôi bắt buộc phải nhường.”

Sắc mặt em ta trắng bệch.

“Nhưng cô là giáo viên mà.”

“Giáo viên cũng không nợ các người.”

Chiều tan học, Trần Vũ Đồng chặn tôi ở đầu cầu thang, đưa ra một phong bì.

Bên trong là tiền ba bộ tài liệu ôn tập mà tôi đã ứng trước cho em ấy, không thiếu một xu.

“Cô Tô, em không cố ý đâu.”

Em ấy siết chặt mép phong bì.

“Cố Thừa Trạch nói mọi người đều đồng ý rồi. Nếu em không điền, sau này có tài liệu gì họ cũng sẽ không cho em biết.”

“Em chỉ sợ bị tẩy chay thôi.”

Lời chưa nói hết, Cố Thừa Trạch từ trên tầng bước xuống.

Trần Vũ Đồng lập tức ngậm miệng, lùi sang một bên.

Tôi không nhận lấy chiếc phong bì đó.

“Tôi giúp em, là vì lúc đó em cần, chứ không phải để mua một phiếu hài lòng của em.”

“Em cũng không cần phải biết ơn tôi cả đời.”

Em ấy vừa thở phào nhẹ nhõm, tôi lại nói.

“Nhưng nghèo khó không phải là lý do để quay lưng lại với lương tri.”

“Em có thể sợ hãi, cũng có thể thỏa hiệp, chỉ là khi đã đưa ra lựa chọn, thì phải gánh chịu hậu quả.”

Cố Thừa Trạch cau mày.

“Cô Tô, có đến mức phải nói nặng lời vậy không?”

“Lúc mười ba người hợp mưu hủy hoại đợt bình chọn của người khác, các em không cảm thấy nhẹ nhàng lắm sao?”

Tôi bình tĩnh nói xong, lướt qua người bọn họ.

Tối hôm đó, tôi đã hủy bỏ suất học thêm miễn phí ngoài trường mà tôi xin cho Trần Vũ Đồng.

Cũng dừng luôn khóa huấn luyện riêng chuyển từ thi Olympic sang thi đại học mà tôi cất công tổng hợp thêm cho Chu Nghiên Chi.

Chỉ giữ lại các tài liệu giảng dạy và giải đáp thắc mắc công khai dành cho toàn lớp.

Ngày thứ ba, Thẩm Gia cầm bảng thống kê bài sai mới đến tìm tôi, dò xét hỏi.

“Sau này việc phụ đạo riêng, cũng không còn nữa ạ?”

“Sau khi giáo viên mới nhận lớp, các em có thể xin cô ấy.”

Vài người cuối cùng cũng bắt đầu hoảng sợ.

Nhưng Cố Thừa Trạch rất nhanh đã bật cười một tiếng.

“Đừng vội. Cô Tô dạy chúng ta hai năm rồi, làm sao có thể thật sự nỡ đi? Cô ấy chỉ muốn chúng ta biết lỗi thôi.”

Những người xung quanh nhao nhao gật đầu.

Cậu ta thấy tôi không phản bác, tưởng rằng tôi đã mềm lòng.

Thế là cậu ta đè một tờ giấy viết kín tên lên giáo án của tôi.

“Nếu cô đã không chịu cam kết, vậy cả lớp chúng em sẽ đàm phán với cô một điều kiện.”

3

Tôi cầm tờ giấy đó lên.

Bốn mươi bảy cái tên, không thiếu một ai.

Chu Nghiên Chi đứng dậy, giọng điệu khách sáo hơn Cố Thừa Trạch.

“Cô Tô, chỉ cần cô rút lại đơn xin chuyển lớp, chúng em có thể giải thích với nhà trường, mười ba phiếu không hài lòng đó là hiểu lầm.”

“Cũng có thể viết lại một bản đánh giá mới, chứng minh việc giảng dạy của cô không có vấn đề gì.”

“Hiểu lầm?”

“Mọi người chỉ muốn giúp Lâm Hiểu Nhu thôi, chứ không phải thực sự không hài lòng về cô.”

“Vậy các em thừa nhận làm giả đánh giá?”

Chu Nghiên Chi khựng lại.