“Đúng, có một vết bớt, to lắm, trông không đẹp.”
“Xùy, tưởng chuyện gì to tát.” Bùi Chiêu vung tay phẩy phẩy, “Được rồi, sau này ta sẽ giúp ngươi xách nước, ngươi cứ tắm trong phòng. Nhưng bù lại, ngươi phải làm hộ ta ba bài sách luận.”
“Một bài.”
“Hai bài.”
“Chốt.”
Thế là lọt qua cửa ải thứ nhất.
Nhưng ta biết, cách này không chống đỡ được bao lâu.
Ba tháng sau, bài kiểm tra đầu tiên.
Cố Diễn Chi đích thân ra đề, thi Kinh nghĩa và Sách luận.
Đề Kinh nghĩa không khó, chỉ là trích vài câu trong Tứ thư Ngũ kinh rồi yêu cầu diễn giải đạo lý.
Nhưng đề Sách luận lại nằm ngoài dự đoán của tất cả mọi người.
“Bàn về lợi và hại của chính sách muối sắt bản triều.”
Đây không phải là thứ có thể học vẹt trong sách. Đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về chính trị thực tiễn đương triều, cần số liệu, cần phân tích, cần kiến giải.
Cả phòng thi gãi đầu gãi tai.
Ta nhấc bút viết ngay lập tức.
Chính sách muối sắt, lợi ở quốc khố, hại ở dân sinh. Chế độ Diêm dẫn của bản triều, lúc mới thực hành thu nhập hàng năm là ba triệu lạng bạc, nay đã phình lên tới tám triệu lạng. Tuy nhiên giá muối cũng tăng từ mười lăm văn một cân lên bốn mươi hai văn, muối lậu tràn lan trong dân gian…
Ta viết liền ba nghìn chữ.
Từ lịch sử diễn biến độc quyền muối sắt, đến những số liệu cụ thể của triều đại hiện tại, và ba kiến nghị cải cách.
Lúc nộp bài, Cố Diễn Chi nhận lấy bài của ta, xem lướt qua, rồi lại nhìn thêm lần nữa.
Sau đó ông ngẩng đầu lên, ánh mắt sắc như dao chằm chằm nhìn ta.
“Những số liệu này, ngươi xem từ đâu?”
“Ở Tàng thư lâu của thư viện, hàng thứ ba phía đông, ngăn thứ bảy, có một bộ 《Bản triều Diêm chính chí》, tổng cộng mười hai quyển.”
Cố Diễn Chi trầm mặc một lát.
“Bộ sách đó để đấy hai mươi năm rồi, chưa từng có ai mượn đọc.”
“Con biết. Bụi trên đó rất dày.”
Cố Diễn Chi nhìn ta rất lâu.
“Ngươi tên gì?”
“Thẩm Thanh Viễn.”
“Người Thẩm gia?”
“Vâng.”
“Ừm.”
Ông không nói gì thêm, cúi đầu tiếp tục chấm bài.
Ba ngày sau có kết quả.
Ta đứng thứ nhất.
Không phải là hạng nhất bình thường, mà là tổng điểm các môn cộng lại, bỏ xa người đứng thứ hai tận ba mươi điểm.
Khi tin tức lan truyền, cả thư viện xôn xao bàn tán.
“Đứa bé mười tuổi đó, thực sự không đùa được đâu.”
“Nghe nói Cố Sơn trưởng xem sách luận của hắn, trầm mặc cả nửa nén hương.”
“Nửa nén hương? Ta nghe nói là một nén hương cơ.”
“Các ngươi nói xem, sau này hắn có thể đỗ Trạng nguyên không?”
“Trạng nguyên? Nếu hắn cứ giữ vững phong độ này, thi đỗ Tam nguyên cập đệ cũng có khả năng.”
Những lời này bay vào tai, ta không thèm để tâm.
Nhưng có một người lại vô cùng để tâm.
Trong thư viện có một học sinh tên Triệu Văn Cẩn.
Triệu gia là gia tộc giàu nhất tỉnh, Triệu Văn Cẩn là con trai độc nhất, năm nay mười lăm tuổi. Trước khi ta đến, hắn là người được công nhận đứng đầu thư viện.
Bây giờ thì không phải nữa.
Lúc hắn tới tìm ta, ta đang đọc sách ở Tàng thư lâu.
“Thẩm Thanh Viễn?”
Ta ngẩng đầu.
“Triệu học huynh.”
Triệu Văn Cẩn ngồi xuống đối diện ta, hai tay đan vào nhau đặt trên bàn.
“Ngươi có biết ta học ở thư viện ba năm, lần nào kiểm tra cũng đứng đầu không?”
“Biết.”
“Ngươi mới tới một tháng, đã cướp mất vị trí của ta.”
“Không phải cướp. Là thi được.”
Khóe miệng Triệu Văn Cẩn giật giật.
“Được, là thi được. Vậy ta hỏi ngươi một câu.”
“Mời nói.”
“Những số liệu ngươi viết trong sách luận, quả thực là xem từ bộ sách trong Tàng thư lâu sao?”
“Quả thực.”
“Vậy ngươi hẳn phải biết, ba quyển cuối cùng của bộ sách đó là số liệu cũ thời Gia Tĩnh, không khớp với tình hình hiện tại. Những số liệu mới nhất ngươi dẫn chứng trong bài lấy từ đâu ra?”
Ta nhìn hắn.
“Triệu học huynh quả tinh mắt.”
“Vài số liệu cuối cùng, là ta dựa vào xu hướng tăng trưởng của mười năm trước mà suy luận tính toán ra. Sai số sẽ không vượt quá năm phần trăm.”
Triệu Văn Cẩn nhìn chằm chằm ta hồi lâu.
“Năm nay ngươi bao nhiêu tuổi?”
“Mười tuổi.”
“Mười tuổi đã biết suy luận tính toán số liệu?”
“Không khó. Chỉ cần tìm ra quy luật là được.”
Triệu Văn Cẩn đứng dậy.
Hắn cúi đầu nhìn ta, biểu cảm phức tạp.
“Thẩm Thanh Viễn, ta không phục ngươi.”
“Ừ.”
“Nhưng ta thừa nhận, ngươi quả thật giỏi hơn ta.”
Hắn quay người bỏ đi.
Đi đến cửa lại quay đầu.
“Lần kiểm tra sau, ta sẽ giành lại.”
“Chờ huynh.”
Bùi Chiêu không biết từ đâu chui ra, vẻ mặt hả hê cười trên nỗi đau của người khác.
“Ây da, Triệu Văn Cẩn khiêu chiến với ngươi kìa. Hắn trước đây đi ngang về dọc trong thư viện đấy.”
“Vậy sao?”
“Ngươi không sợ à?”
“Sợ cái gì?”
“Cha hắn là người Triệu gia, có tiền. Quyên góp không ít bạc cho thư viện đâu.”
“Có tiền cũng đâu thể giúp hắn làm bài thi.”
Bùi Chiêu cười phá lên.
“Cái tên này, miệng ngươi thật sự rất độc.”
Mùa thu năm mười một tuổi, thư nhà gửi tới.
Là nương ta viết.
Trong thư nói, Liễu di nương đã mời một tiên sinh mới cho Thẩm Thanh Vân, lần này là thật — một Tiến sĩ khóa trước, từng ở Hàn Lâm Viện hai năm, vì đắc tội người khác nên bị điều ra ngoài làm quan.
Trong thư còn nói, Thẩm Thanh Vân đã khai khiếu, tiến bộ rất nhanh.
