Dì út tôi không thể sinh con. Vì muốn xin một đứa trẻ về nuôi, dì quỳ trước mặt mẹ tôi, khóc suốt cả buổi chiều.
Mẹ tôi mềm lòng, đồng ý cho dì nhận nuôi em gái út của tôi.
Thế nhưng, mới hơn ba tháng trôi qua, dì út lại bất ngờ mang thai như một phép màu.
Mẹ tôi mừng thay cho dì, liền gọi điện chúc mừng.
Không ngờ, ở đầu dây bên kia, dượng út lại lạnh lùng buông một câu:
“Chị à, chẳng lẽ vì con bé mà để con ruột của chúng tôi phải chịu thiệt thòi sao?”
Mẹ tôi sững người, hồi lâu không thốt nổi lời nào.
Tôi nhận lấy điện thoại:
“Dượng, câu đó của dượng có ý gì? Nói cho rõ đi.”
Dượng ấp a ấp úng, cuối cùng chỉ bỏ lại một câu.
Nghe xong, tôi bật cười ngay tại chỗ.
Được thôi.
Nếu các người đã tính toán rõ ràng như vậy, thì đừng trách tôi không khách sáo.
01
Điện thoại đang bật loa ngoài.
Giọng dượng út vọng ra từ loa, mang theo cái kiểu nhừa nhựa như người vừa ăn no còn đang ợ hơi.
“Chị à, chẳng lẽ vì con bé mà để con ruột của chúng tôi phải chịu thiệt thòi sao?”
Bàn tay đang cầm điện thoại của mẹ tôi khẽ run lên.
Vừa rồi bà còn cười, nụ cười trên mặt chưa kịp tắt hẳn đã cứng đờ nơi khóe môi.
Tôi bưng thức ăn từ trong bếp ra, đĩa thức ăn trên tay vẫn còn bốc khói nghi ngút.
Phòng khách yên tĩnh đến mức có thể nghe rõ từng tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ treo tường.
Mẹ tôi hé miệng nhưng không nói được lời nào.
Tôi đặt đĩa thức ăn xuống bàn rồi bước tới.
“Dượng, câu đó của dượng có ý gì? Nói cho rõ đi.”
Đầu dây bên kia im bặt một lúc.
Có lẽ Hạ Chí Minh không ngờ tôi lại ở bên cạnh.
Ông ta ho khan hai tiếng, giọng điệu lập tức dịu xuống.
“Phương Duệ à, cũng chẳng có ý gì đâu.”
“Chỉ là… dì út cháu bây giờ có thai rồi mà, nhà lại chật, hai đứa trẻ thì…”
“Cái câu ‘nên làm thế nào’ mà dượng nói, rốt cuộc là muốn làm thế nào?”
Ông ta lại im lặng.
Lần này, khoảng lặng kéo dài hơn ban nãy.
Cuối cùng, ông ta chỉ bỏ lại một câu:
“Nên làm thế nào thì trong lòng các người tự biết.”
Tút tút tút.
Điện thoại bị ngắt.
Mẹ tôi vẫn giơ điện thoại lên, cứ như đang cầm một củ khoai nóng bỏng tay.
“Mẹ.”
Bà không nhìn tôi.
“Mẹ.”
Bà siết chặt điện thoại, các đầu ngón tay trắng bệch.
“Tiểu Hòa mới sang đó được ba tháng.”
Giọng bà rất khẽ.
“Mới có ba tháng thôi.”
Tôi không đáp.
Ba tháng trước, ngay trong phòng khách này, dì út đã quỳ dưới đất khóc suốt cả buổi chiều.
Đầu gối dì quỳ đến đỏ ửng, vết đỏ thậm chí còn hằn rõ qua lớp quần.
Dì nói cả đời này mình chỉ có một mong ước duy nhất, cầu xin chị gái tác thành.
Dì nói sẽ coi Tiểu Hòa như con ruột, thậm chí còn thương yêu hơn cả con ruột.
Dì còn thề rằng nếu có ngày đối xử tệ với đứa trẻ, dì sẽ bị trời phạt.
Hôm ấy, mẹ tôi cũng khóc.
Khóc xong, bà vào phòng trong bế Tiểu Hòa mới ba tuổi ra, trao tận tay dì út.
Tiểu Hòa không sợ người lạ, thậm chí còn mỉm cười với dì.
Hôm đó, tôi đã không ngăn cản được.
Không phải tôi không muốn ngăn, mà là ánh mắt mẹ tôi khi nhìn dì út…
Ánh mắt ấy giống như đang nhìn một người sắp ch/ ết đuối.
Bà không thể nào khoanh tay đứng nhìn.
Tôi hiểu mẹ mình.
Còn bây giờ, điện thoại đã ngắt.
Người từng “sắp ch/ ết đuối” ấy không những khỏe mạnh mà còn mang thai con ruột của mình.
Sau đó, dì liền vứt bỏ chiếc phao cứu sinh.
Tôi cầm điều khiển trên bàn lên, tắt tivi.
“Mẹ, dì út mang thai được bao lâu rồi?”
“… Tuần trước dì con bảo là ba tháng.”
Ba tháng.
Tiểu Hòa được đưa sang đó hơn ba tháng, dì út lại mang thai ba tháng.
Thời gian gần như trùng khớp.
Một suy nghĩ chợt lóe lên trong đầu khiến tôi lập tức cảnh giác.
“Ngày dì ấy quỳ trước mặt mẹ, dì ấy có biết mình đã mang thai không?”
Mẹ tôi đột ngột ngẩng phắt đầu nhìn tôi.
“Không… không thể nào đâu nhỉ?”
Tôi không nói gì.
Tôi mở thư viện ảnh trên điện thoại, kéo về ba tháng trước.
Hôm đó, tôi đã quay một đoạn video.
Không phải vô tình.
Khi dì út quỳ dưới đất khóc, tôi đứng ở cửa, muốn quay lại để làm bằng chứng.
Tôi luôn cảm thấy chuyện này có gì đó không ổn.
Trong video, dì út khóc đến mức gần như không thở nổi, liên tục dập đầu ba lần.
“Chị ơi, em cầu xin chị…”
“Đời này em chẳng còn mong mỏi gì khác nữa…”
“Chị cho em nuôi Tiểu Hòa đi, em nguyện làm trâu làm ngựa để báo đáp chị…”
Ở cuối video, mẹ tôi ngồi xổm xuống đỡ dì dậy, hai người ôm nhau khóc.
Tôi khóa màn hình, nhét điện thoại vào túi.
“Mẹ, ngày mai con sẽ qua đó một chuyến.”
“Đi đâu?”
“Nhà dì út. Đón Tiểu Hòa về.”
Môi mẹ tôi khẽ mấp máy.
Bà muốn nói “suy nghĩ thêm đã”, “đừng nóng vội”, “dù sao cũng là chị em ruột”.
Những lời ấy, tôi đã nghe quá quen rồi.
Nhưng lần này, bà không nói.
Bà chỉ ngồi trên sofa, nhìn đĩa thức ăn đã nguội ngắt trên bàn trà.
Rất lâu sau, bà mới thốt ra một chữ.
“Đi.”
02
Trước khi xuất phát, tôi gọi điện cho chị họ Tôn Diễm.
Tôn Diễm là con gái của bác cả bên ngoại, lấy chồng ở cùng thị trấn với Hạ Chí Minh, cách nhà dì út chỉ khoảng mười phút đi xe máy điện.
Điện thoại đổ chuông hai tiếng đã có người bắt máy.
“Duệ à? Giờ này gọi cho chị có chuyện gì thế?”
“Chị, ba tháng Tiểu Hòa ở nhà dì út, chị đã gặp con bé mấy lần?”
Đầu dây bên kia im lặng vài giây.
“Sao em lại hỏi chuyện này?”
“Chị cứ trả lời đi.”
Tôn Diễm thở dài.
“Chị sang thăm hai lần.”
“Thế nào?”
“Lần đầu thì còn ổn. Dì út em đang bế con bé, quần áo cũng sạch sẽ. Nhưng lần thứ hai…”
Chị ấy ngập ngừng.
“Lần thứ hai là khi nào?”
“Tuần trước. Chị lên thị trấn mua đồ, tiện đường ghé qua. Dì út em không có nhà, bà Hạ đang trông con bé.”
Bà Hạ chính là mẹ Hạ Chí Minh.
Bà ta đã ngoài bảy mươi, chân tay vẫn còn nhanh nhẹn, nhất là cái miệng thì càng chẳng chịu thua ai.
“Tiểu Hòa thế nào?”
“Gầy đi rồi.”
Tôn Diễm hạ thấp giọng.
“Gầy đi nhiều lắm. Áo bông mặc trên người chẳng vừa, rộng hơn tận hai cỡ. Tay áo đã xắn lên rồi mà vẫn tuột xuống.”
“Chị hỏi bà Hạ, bà ấy bảo đó là quần áo cũ họ hàng cho, trẻ con lớn nhanh, mua đồ mới chỉ tổ lãng phí.”
Tôi siết chặt điện thoại, không lên tiếng.
Ngày Tiểu Hòa đi, mẹ tôi đã chuẩn bị cho con bé cả một vali quần áo.
Toàn là đồ mới mua, cả đồ dày lẫn đồ mỏng, thậm chí còn mua sẵn đến tận cỡ dành cho trẻ bốn tuổi.
Chính tay tôi đã bê chiếc vali ấy lên xe.
“Còn gì nữa không?”
“Khi chị bế Tiểu Hòa, chị thấy mu bàn tay con bé bị cước.”
“Bị cước?”
“Ừ, cả hai bàn tay đều bị. Đỏ hết lên, có chỗ còn nứt da nữa.”
“Chị bảo phải bôi thuốc cho con bé, bà Hạ lại lẩm bẩm một câu…”
Tôn Diễm ngừng lại.
“Bà ta nói gì?”
“Bà ấy bảo: ‘Đúng là trẻ nhặt về khó nuôi, cứ dăm bữa nửa tháng lại sinh bệnh.’”
Tôi đứng ngoài ban công.
Gió đêm lùa vào cổ áo, lạnh đến buốt người.
Nhặt về.
Tiểu Hòa là đứa trẻ nhặt về.
Mẹ tôi đã đứt ruột trao đứa con gái bé bỏng của mình cho dì út, vậy mà trong miệng bà ta, con bé lại thành đứa trẻ “nhặt về”.
“Duệ, có phải em biết chuyện gì rồi không?”
“Dì út mang thai rồi.”
Đầu dây bên kia vang lên tiếng hít sâu kinh ngạc.
“Có… có thai? Chẳng phải dì ấy không sinh được sao?”
“Ba tháng rồi. Hôm nay chồng dì gọi điện, bóng gió bảo mẹ em đón Tiểu Hòa về.”
Tôn Diễm lập tức chửi thề một câu.
“Thảo nào… Hôm tuần trước chị sang đó.”
“Tiểu Hòa ngồi xổm một mình ngoài sân nghịch bùn đất, hai bàn tay lạnh đến đỏ ửng mà chẳng ai thèm quan tâm.”
“Dì út em thì nằm trong phòng lướt điện thoại. Chị vào mà dì ấy cũng chẳng buồn dậy, chỉ nói đang mang thai giai đoạn đầu nên khó chịu trong người.”
“Thế vali quần áo của Tiểu Hòa đâu?”
“Chị không thấy. Con bé chỉ mặc chiếc áo bông cũ ấy, ngay cả áo len bên trong cũng không phải chiếc mẹ em mua.”
“Chị nhớ chiếc áo len mẹ em mua mà, màu hồng, cổ áo có hình con thỏ nhỏ.”
“Áo con bé đang mặc là màu xám, cổ áo xù hết cả lên rồi.”
Tôi dụi điếu thuốc.
“Chị, ngày mai em sẽ qua đó. Chị đừng nói với bất kỳ ai.”
“Em định đón Tiểu Hòa về à?”
“Đón. Nhưng trước tiên em phải đến cơ quan dân chính một chuyến.”
“Cơ quan dân chính?”
“Chuyện thủ tục nhận con nuôi. Hồi đó mẹ em từng hỏi dì út, dì ấy bảo cứ nuôi trước, giấy tờ không cần vội, sau này bổ sung cũng được.”
“Em muốn xác nhận lại.”
“Em nghi ngờ…”
“Không phải nghi ngờ. Em chỉ muốn xác nhận cho chắc chắn.”
Cúp điện thoại, tôi đứng ngoài ban công thêm mười phút.
Ánh đèn đường vàng vọt dưới lầu rọi xuống con phố vắng tanh.
Tối hôm ba tháng trước, tôi cũng từng đứng ở đây.
Sau khi Tiểu Hòa được bế đi, trong nhà bỗng thiếu mất tiếng nói cười của một người.
Mẹ tôi trằn trọc suốt đêm không ngủ.
Bố tôi ngồi trong phòng khách hút thuốc, hút hết hơn nửa bao.
Còn tôi đứng ngoài ban công tự hỏi, rốt cuộc những giọt nước mắt của dì út có bao nhiêu phần là thật lòng?
Bây giờ, tôi không cần nghĩ nữa.
Đáp án nằm ngay ở đầu dây điện thoại bên kia.
Nằm trong cái giọng nhừa nhựa của Hạ Chí Minh.
Nằm trong ba chữ “nhặt về” mà bà Hạ buông ra.
Và nằm trong những vết cước nứt nẻ trên mu bàn tay Tiểu Hòa.
Tôi quay vào phòng thu dọn vài thứ, nhét chìa khóa xe vào túi.
Mẹ tôi vẫn ngồi trong phòng khách, ngay cả đèn cũng không bật.
“Duệ à.”
“Dạ?”
“Con nhất định… nhất định phải đưa Tiểu Hòa về.”
Giọng bà bình thản đến bất thường, bình thản đến mức run rẩy.
“Mẹ, trước ngày mai, Tiểu Hòa sẽ về nhà.”
Tôi xách túi ra cửa.
Lái xe suốt ba tiếng trong đêm, đến hai giờ sáng mới tới thị trấn.
Tôi tìm một nhà nghỉ, đặt báo thức lúc sáu giờ.
Sáu giờ dậy, tám giờ cơ quan dân chính mới mở cửa.
Tôi còn hai tiếng để kiểm tra một chuyện.
03
Sáu giờ, chuông báo thức vang lên.
Thực ra tôi đã tỉnh từ nửa tiếng trước.
Chăn ở nhà nghỉ hơi ẩm, khiến tôi gần như không ngủ được cả đêm.
Tôi rửa mặt rồi ra ngoài.
Quán ăn sáng trong thị trấn vừa mới mở cửa.
Tôi mua hai chiếc bánh bao, ngồi bên đường ăn.
Vừa cắn một miếng, tôi chợt nhớ Tiểu Hòa thích nhất là bánh bao nhân đậu đỏ.
Thế là tôi mua thêm ba chiếc nhân đậu đỏ, gói cẩn thận vào túi.
Bảy giờ năm mươi lăm phút, tôi đã có mặt trước cửa cơ quan dân chính.
Một nhân viên mặc áo khoác xanh đang mở cửa.
Tôi đi theo vào trong.
“Xin chào, tôi muốn tra cứu thông tin đăng ký nhận con nuôi.”
“Của ai?”
Tôi đọc tên dì út là Chu Quế Bình và Hạ Chí Minh.
“Tôi muốn kiểm tra thông tin đăng ký của bên nhận nuôi và người được nhận nuôi.”
“Người được nhận nuôi là Phương Tiểu Hòa, ba tuổi.”
Nhân viên gõ máy tính một hồi lâu.
“Không có.”
“Không có hồ sơ đăng ký sao?”
“Không có. Ở chỗ chúng tôi không có hồ sơ đăng ký nhận con nuôi của hai người này.”
“Anh chắc chắn họ làm thủ tục ở đây chứ?”
“Họ chưa từng làm thủ tục ở đây. Tôi đến chỉ để xác nhận chuyện đó.”
Tôi cảm ơn cô ấy rồi đi ra ngoài.
Đứng trên bậc thềm, tôi sắp xếp lại toàn bộ sự việc trong đầu.
Ba tháng trước, khi dì út bế Tiểu Hòa đi, mẹ tôi đã hỏi về thủ tục.
Dì út nói:
“Chị à, chúng ta là chị em ruột, thủ tục cũng chỉ là hình thức thôi. Cứ để con bé sang làm quen trước, hai tháng nữa em sẽ đi làm.”
Mẹ tôi tin.
Bà đã tin người em gái mình hơn bốn mươi năm, thêm lần này cũng chẳng có gì khác.
Nhưng chính sự tin tưởng ấy giờ lại cho tôi một lợi thế.
Không có đăng ký thì việc nhận nuôi chưa có hiệu lực pháp luật.
Quyền giám hộ Tiểu Hòa vẫn thuộc về bố mẹ tôi.
Tôi không cần thương lượng với nhà dì út, cũng không cần họ đồng ý.
