Mẹ chưa bao giờ thiên vị. Mỗi lần cho em trai hai quả trứng, bà luôn sẽ cho tôi một bát trứng hấp.
Một bát trứng hấp có nửa bát là nước, mềm đến mức chạm nhẹ là vỡ.
Tôi ăn xong lúc nào cũng đói, muốn ăn thêm một cái màn thầu.
Bà bẻ màn thầu ra, tôi một nửa, bà một nửa, rồi lại cho em trai cả một cái.
“Con đã ăn cả một bát trứng hấp rồi, nửa cái màn thầu là đủ, đừng ăn no quá.”
Sau này nhà chúng tôi có hai suất, một suất vào nhà máy, một suất xuống nông thôn.
Để không thiên vị, mẹ cho chúng tôi rút thăm, ai rút trúng thẻ đỏ thì xuống nông thôn.
“Trước đây chị vẫn nhường em trai, lần này chị rút trước.”
Tôi không nói gì, rút ra một thẻ đỏ.
“Không còn cách nào, vậy con đi đi.”
Bà thở dài, bất đắc dĩ lắc đầu.
Tôi cúi đầu uống bát trứng hấp pha hơn nửa bát nước.
Thật ra tôi biết, một bát trứng hấp chỉ cần nửa quả trứng thêm một bát nước là làm được.
Tôi cũng biết, hai que thăm đều là màu đỏ.
Chương 1
Mẹ chưa bao giờ thiên vị. Mỗi lần cho em trai hai quả trứng, bà luôn sẽ cho tôi một bát trứng hấp.
Một bát trứng hấp có nửa bát là nước, mềm đến mức chạm nhẹ là vỡ.
Tôi ăn xong lúc nào cũng đói, muốn ăn thêm một cái màn thầu.
Bà bẻ màn thầu ra, tôi một nửa, bà một nửa, rồi lại cho em trai cả một cái.
“Con đã ăn cả một bát trứng hấp rồi, nửa cái màn thầu là đủ, đừng ăn no quá.”
Sau này nhà chúng tôi có hai suất, một suất vào nhà máy, một suất xuống nông thôn.
Để không thiên vị, mẹ cho chúng tôi rút thăm, ai rút trúng thẻ đỏ thì xuống nông thôn.
“Trước đây chị vẫn nhường em trai, lần này chị rút trước.”
Tôi không nói gì, rút ra một thẻ đỏ.
“Không còn cách nào, vậy con đi đi.”
Bà thở dài, bất đắc dĩ lắc đầu.
Tôi cúi đầu uống bát trứng hấp pha hơn nửa bát nước.
Thật ra tôi biết, một bát trứng hấp chỉ cần nửa quả trứng thêm một bát nước là làm được.
Tôi cũng biết, hai que thăm đều là màu đỏ.
Buổi chiều, thím Vương nhà đối diện bưng bát đũa sang tán gẫu.
“Nhà chị cho Tri Hạ xuống nông thôn à?”
“Đúng vậy, nó không may, rút trúng thẻ đỏ.”
Mẹ tôi đang đưa quả trứng đã bóc vỏ cho em trai.
Thím Vương lắc đầu:
“Xuống nông thôn đâu phải chuyện đùa, khổ lắm đấy. Nhà tôi không cho con gái đi đâu.”
Bố tôi trầm giọng lên tiếng:
“Nhà tôi xử lý công bằng, sẽ không vì nó là con gái mà thiên vị.”
Thím Vương và một miếng cơm, nói vậy cũng tốt, đàn ông học được một nghề, sau này đều là bát cơm sắt.
Mẹ tôi cười, mời thím Vương ngồi xuống ăn ít thức ăn:
“Công việc của Tri Viễn đúng là không tệ, nhưng chuyện Tri Hạ xuống nông thôn chúng tôi cũng có sắp xếp, chắc chắn sẽ không để nó chịu khổ đâu.”
Một bữa cơm, mẹ tôi gắp mấy lần thịt vào bát em trai, rồi gắp mấy đũa rau vào bát tôi.
Lúc tôi dọn bát đũa, mẹ kéo em trai lại lải nhải:
“Tri Viễn, theo sư phụ học cho tử tế, chịu khó hai năm, học thành nghề rồi thì không lo cơm áo.”
Em trai ngồi chán chường, thuận miệng đáp lấy lệ:
“Biết rồi, mẹ.”
“Ngày mai mẹ dẫn con đến nhà sư phụ ở nhà máy dệt để ra mắt. Mẹ hỏi rõ rồi, nhà ông ấy có con gái thích ăn kẹo, chúng ta mua kẹo sữa Thỏ Trắng mang sang.”
Tôi mang bát đũa vào bếp rửa, mẹ tiếp tục nói với em trai.
“Vị sư phụ đó là người có thâm niên lâu nhất, kỹ thuật giỏi nhất trong cả nhà máy. Mẹ phải nhờ quan hệ rất lớn mới khiến ông ấy nhận con, con đừng xem nhẹ. Ngày mai phải dậy sớm, nhớ chưa?”
Em trai chê mẹ lải nhải, vừa đáp ứng vừa về phòng mình, đóng cửa lại.
Bố gõ gõ tẩu thuốc, rít thuốc lào, thuận miệng hỏi một câu:
“Chuyện bên Tri Hạ…”
Tôi vừa hay rửa xong bát đũa, lau tay đi ra.
Mẹ mò từ dưới tấm đệm ra một hào.
“Tri Hạ, ngày mai mẹ phải dẫn Tri Viễn đi bái sư, bên văn phòng thanh niên trí thức con tự đi nhé, dù sao cũng không xa mấy bước.”
“Cầm một hào này, tự mua ít kẹo ăn.”
Bố nhíu mày.
“Có phải hơi ít không? Bên nông thôn cũng phải chuẩn bị…”
Mẹ bất đắc dĩ thở dài, cầm đế giày trên bàn lên khâu.
“Em cũng hết cách. Xuống nông thôn là lời kêu gọi của nhà nước, dù em có chạy gãy chân cũng không tìm được đường nào.”
Bố im lặng, khói thuốc từ trong miệng ông phả ra.
Tôi biết ý ông là, thôi bỏ đi, cứ vậy đi, chuyện này cũng không còn cách nào.
Tôi nhìn chằm chằm tờ tiền đó, đầu ngón tay hơi siết lại, không nhận một hào kia.
“Mẹ, công việc ở nhà máy dệt là cho con, là thầy Vương thấy con học tốt nên giới thiệu cho con.”
Kim chỉ trên tay bà khựng lại, nhưng đầu cũng không ngẩng lên.
“Suất công việc là cho nhà chúng ta. Con không may, rút trúng thẻ đỏ, không thể trách người khác.”
Tôi mím chặt môi, ngẩng đầu nhìn trần nhà ố vàng còn có mạng nhện, lần nữa nói.
“Vốn dĩ đó là cho con.”
Cuối cùng mẹ cũng dừng việc trong tay.
“Tri Hạ, con trước giờ luôn hiểu chuyện.”
Ý bà là, bảo tôi đừng không hiểu chuyện, đừng khiến bà khó xử.
Tôi không nói gì, quay về phòng mình.
Thậm chí nơi đó còn không thể tính là một căn phòng, bởi vì nó không có cửa.
Một cái khung gỗ, bên trên lót vải rách và giấy vụn, trải thêm một lớp chăn bông, hợp thành chiếc giường của tôi.
Bên cạnh giường chất hai cái rương, trong rương đựng quần áo chăn đệm không đúng mùa của cả nhà, chen chúc khiến khoảng không vốn đã không lớn lại càng khó xoay người.
Tôi nằm trên giường, ngoài cửa sổ mơ hồ truyền đến lời mẹ nói với em trai.
“Tri Viễn, con đừng sợ khổ, chờ con học xong rồi, một tháng kiếm năm mươi đồng cũng chẳng là gì.”
Em trai lơ đãng đáp qua loa.
Tôi nhắm mắt lại, một lát sau, lại nghe thấy bố ở gian chính gõ tẩu thuốc, bàn bạc với mẹ:
“Chuyện Tri Hạ xuống nông thôn, phải để tâm hơn…”
Giọng mẹ xuyên qua khung cửa không có cửa, truyền vào tai tôi.
“Yên tâm, em sẽ không thiên vị.”
Tôi từ văn phòng thanh niên trí thức trở về, trong tay cầm một tờ đơn đăng ký nguyện vọng.
Về đến nhà, mẹ đang ngồi trên bậc cửa nói chuyện rôm rả với dì Lý hàng xóm.
“Chị không biết đâu, vị sư phụ Lâm đó vừa nhìn đã ưng Tri Viễn nhà tôi, nói nó lanh lợi, là mầm tốt học kỹ thuật.”
Bà thấy tôi về, tùy tiện gật đầu, tiếp tục nói.
“Sư phụ Lâm làm sửa chữa máy móc, cả nhà máy dệt đều phải dựa vào ông ấy, thể diện lớn cỡ nào chứ!”
“Sau này Tri Viễn học được bản lĩnh của ông ấy, vậy là có tiền đồ rồi!”
Dì Lý làm vẻ mặt khoa trương phụ họa:
“Còn phải nói sao, sau này Tri Viễn nhà chị chính là trụ cột rồi.”
Tôi đứng bên cạnh họ, đưa đơn đăng ký nguyện vọng cho mẹ.
Mẹ liếc một cái, cầm lên xem.
“Cái gì đây?”
“Đơn đăng ký xuống nông thôn, có thể điền nơi mình muốn đến.”
Mẹ ném đơn lại cho tôi.
“Điền lâm trường Đông Bắc đi, mẹ hỏi dì Vương của con rồi, bà ấy nói bên đó phong cảnh đẹp.”
Dì Lý kêu ôi chao một tiếng, khen mẹ quan tâm hai đứa con như nhau.
Tôi lắc đầu.
“Bên đó mùa đông âm hơn năm mươi độ…”
Mẹ nhìn tôi một cái:
“Vậy con tự nghĩ đi, mẹ đều ủng hộ.”
Tôi cầm đơn đăng ký về phòng, tìm ra một cây bút, chậm rãi điền.
Một lát sau, bố tan làm, mẹ cũng từ bên ngoài trở về.
Tôi đặt bút xuống.
“Mẹ, chủ nhiệm văn phòng thanh niên trí thức nói với con, đợt xuống nông thôn tiếp theo là một tháng sau, ít nhất phải mang hai mươi đồng phòng thân.”
Bố gật đầu, còn chưa kịp lên tiếng, mẹ đã cướp lời.
“Tri Hạ, con cũng nên hiểu chuyện một chút rồi. Hôm nay mẹ tính sổ với con.”
Bà lôi ra một quyển sổ cũ kỹ, mỗi trang đều bị chia thành hai bên trái phải, một bên viết con trai, một bên viết con gái, sau đó là một chuỗi số Ả Rập.
Bà không biết chữ, vì để ghi sổ, bà đặc biệt đi học số.
“Mấy năm nay tiền ăn mặc của các con mẹ đều ghi lại.”
“Từ tiểu học đến cấp ba, toàn bộ tiền sách vở, học phí lặt vặt của con tổng cộng là hai mươi chín đồng bốn hào. Em trai con chỉ học từ tiểu học đến cấp hai, chi tiêu ít hơn con hơn mười đồng.”
“Lần này em trai con vào nhà máy cũng không tốn bao nhiêu tiền. Nếu lại cho con hai mươi đồng, vậy sẽ không công bằng với em trai con.”
Tôi nhìn bà lật sổ, từng chút từng chút tính toán.
Trên quyển sổ đó, phần con trai chỉ ghi mấy trang, phía sau đều trống không, còn bên dưới phần con gái thì toàn là những con số dày đặc, dùng hết hơn nửa quyển sổ.
Ghi chép mới nhất là: trứng hấp, nửa quả trứng.
Bà thở dài.
“Xuống nông thôn có tiền sắp xếp, mẹ nghe nói cũng không ít đâu, tiết kiệm mà dùng.”
Tôi không nhịn được, hỏi:
“Tại sao chỉ ghi sổ của con?”
Mẹ cau mày, “bộp” một tiếng, đóng quyển sổ lại.
“Đều là người một nhà, ghi chi li như vậy làm gì? Xấp xỉ là được rồi, lẽ nào mẹ từng bạc đãi con sao? Em trai con là trụ cột trong nhà, con làm chị thì phải nhường nó.”
Tôi cúi đầu, tờ đơn đăng ký bị tôi siết đến nhăn nhúm.
Cổ họng như bị thứ gì đó chặn lại, tôi khó khăn thốt ra một câu.
“Được, nhưng con muốn xem quyển sổ này.”
Bố nhìn không nổi nữa, kéo mẹ một cái.
Sắc mặt bà khó coi, xua tay:
“Tùy con, cầm đi xem.”
Tôi gật đầu, cầm quyển sổ đi, về phòng xem từng trang từng trang một.
Mười bảy năm ăn mặc dùng uống, toàn bộ đều bị ghi trên đó, hóa thành từng khoản từng khoản số xiêu vẹo.
Tôi chưa từng nghĩ, mười bảy năm của tôi, chẳng qua chỉ là một chuỗi số mà thôi.
Lúc ăn tối, trước mặt em trai là hai quả trứng đã bóc vỏ, còn trước mặt tôi là bát trứng hấp loãng đến mức chạm vào là thành canh.
Em trai cầm một quả trứng lên, ghét bỏ nhíu mày.
“Trứng khô khốc, con không thích ăn.”
Mẹ múc cho nó một bát canh, khuyên:
“Con sắp đi làm học việc rồi, dinh dưỡng phải theo kịp, uống thêm canh thì không khô nữa.”
Tôi cúi đầu uống một ngụm trứng hấp, không có dầu mè, không có xì dầu, muối cũng chỉ cho một chút, uống vào đầy miệng toàn là mùi tanh của trứng.
“Hai đứa đều lớn rồi, bố mẹ chuẩn bị một ít đồ.”
Mẹ cười, đưa một hòm dụng cụ nặng trĩu cho em trai.
“Con là đứa có tiền đồ, sau này học kỹ thuật, không có một bộ dụng cụ thì sao được.”
Em trai trừng to mắt, vui đến sắp phát điên.
“Cảm ơn mẹ! Cảm ơn bố!”
Mẹ vui mừng nhìn nó.
“Tốt, tốt, lớn rồi.”
Sau đó, bà đưa cho tôi một rổ kim chỉ nhẹ tênh.
“Đây là kim chỉ mẹ từng dùng. Tuy không quý bằng của em trai con, nhưng tấm lòng còn nặng hơn của nó.”
“Dù xuống nông thôn rồi, cũng đừng quên học may vá, sau này dễ tìm nhà chồng.”
Tôi đặt đũa xuống.
“Con ăn xong rồi.”
Còn mười ngày nữa là xuống nông thôn, tôi bắt đầu thu dọn hành lý.
Đồ của tôi trong nhà thật sự không nhiều, toàn bộ quần áo cộng thêm khăn mặt, bàn chải và các đồ vệ sinh khác, cũng chỉ gói gọn trong một cái rương nhẹ tênh.
Tôi lôi toàn bộ sách cũ ra.
Sách giáo khoa từ tiểu học đến cấp ba, sách bài tập, bài kiểm tra, bày đầy hơn nửa cái giường.
Không có bài kiểm tra nào dưới chín mươi điểm, ngay cả môn ngoại ngữ khó nhất, tôi cũng đạt chín mươi lăm điểm.
Tôi vẫn nhớ ánh mắt tiếc nuối của thầy Vương. Thầy nói, nếu không phải kỳ thi đại học bị hủy, tôi chắc chắn có thể thi đỗ một trường đại học tốt.
Mà vào ngày tôi đến văn phòng thanh niên trí thức, tôi đã lén nghe được chủ nhiệm văn phòng thanh niên trí thức đang gọi điện cho người khác.
Họ nói, chưa đến hai năm nữa kỳ thi đại học sẽ khôi phục.
Tôi cất sách vở cẩn thận vào rương, sau đó đi ra khỏi phòng.
Mẹ đang ở sân trước khâu lót giày cho em trai, em trai thì nghịch hòm dụng cụ.
“Con chờ đã.”
Mẹ gọi tôi lại, nhưng đầu cũng không ngẩng, kim chỉ trong tay vẫn không ngừng.
“Mẹ và bố con nghĩ rồi, đúng là phải cho con ít tiền phòng thân.”
Tôi dừng bước.
Mẹ tiếp tục nói.
