Năm vừa tốt nghiệp, bố mẹ trả thẳng tiền mua cho tôi một căn hộ nhỏ ở phía đông thành phố.

Không lớn lắm, 68 mét vuông, một phòng ngủ một phòng khách, đủ cho một mình tôi ở.

Mẹ tôi nói: “Con gái, mặc kệ sau này có lấy chồng hay không, trong tay cũng phải có một căn nhà của riêng mình.”

Lúc đó tôi không quá bận tâm.

Cho đến khi bạn trai tôi là Lâm Chiêu cũng mua một căn.

Nhà anh ấy ở phía tây thành phố, khu tập thể cũ, tầng sáu trên cùng, không có thang máy.

Trả trước ba mươi vạn (300 triệu), là tiền anh ấy đi làm ba năm tích cóp được, cộng thêm mười vạn bố anh ấy cho.

Vay ngân hàng năm mươi ba vạn, trả góp mỗi tháng sáu ngàn rưỡi, phải trả trong hai mươi năm.

Lương tháng của anh ấy là bảy ngàn tám.

Tôi tính nhẩm cho anh ấy một bài toán.

“Lương tháng bảy ngàn tám, tiền nhà sáu ngàn rưỡi, mỗi tháng anh chỉ còn lại một ngàn ba.”

Tôi bẻ ngón tay đếm cho anh ấy nghe: “Phí dịch vụ, điện nước ba trăm, tiền điện thoại một trăm, đi lại hai trăm —— anh ăn cái gì? Hít khí trời à?”

Lâm Chiêu dựa vào ghế ở văn phòng bán nhà, ký xong chữ cuối cùng, đặt bút xuống.

“Không phải còn có em sao?”

Anh ấy cười khi nói câu đó.

Tôi không cười.

“Lâm Chiêu, em nói nghiêm túc đấy.”

“Anh cũng nghiêm túc mà.” Anh ấy đứng dậy, vỗ vỗ vào bản hợp đồng, “Căn nhà này, tiền trả trước anh xuất, tiền vay anh gánh, sổ đỏ viết tên anh. Không liên quan gì đến em.”

“Vậy ngày tháng sau này anh sống thế nào?”

“Thì thắt lưng buộc bụng một chút.”

Anh ấy kéo tôi đi ra ngoài, nắng rất gắt, anh ấy nheo mắt nhìn trung tâm thương mại mới mở ở bên kia đường.

“Tô Niệm, anh nghĩ kỹ rồi. Anh không dựa vào em nuôi, nhưng anh phải cho em biết, anh có khả năng mua nhà. Cho dù sau này…”

Anh ấy khựng lại một chút.

“Cho dù sau này làm sao?”

“Cho dù sau này chúng ta không đi đến cùng với nhau.”

Tim tôi hẫng đi một nhịp.

“Anh có ý gì?”

“Không có ý gì cả.” Anh ấy quay đầu lại cười với tôi, “Chỉ là ngộ nhỡ thôi, chuyện ngộ nhỡ, ai mà nói chắc được. Anh có nhà của anh, em có nhà của em, không ai nợ ai.”

Tối hôm đó về nhà, tôi nằm trên giường trằn trọc suy nghĩ.

Anh ấy nói đúng không?

Hình như là đúng.

Nhưng có chỗ nào đó không đúng, mà tôi lại không diễn tả được.

Tôi và Lâm Chiêu là bạn đại học, ở bên nhau ba năm.

Nhà anh ấy ở huyện, bố mẹ đều là công nhân bình thường.

Nhà tôi ở thành phố, bố mẹ làm kinh doanh vật liệu xây dựng hai mươi năm.

Không tính là đại phú đại quý, nhưng ở thành phố này, không lo chết đói cũng không sợ vất vả.

Khoảng cách này, lúc yêu nhau không thấy rõ.

Cứ đến lúc mua nhà, là lộ ra hết.

Hôm sau tôi đến xem nhà mới của anh ấy.

Tầng áp mái, hắt nắng hướng tây, lớp sơn tường hơi ố vàng, gạch ốp nhà vệ sinh bị sứt một góc.

Anh ấy ngồi xổm trên mặt đất khoa tay múa chân.

“Chỗ này để tủ giày, chỗ này để sofa —— mua cái đồ cũ là được.”

“Bếp nhỏ quá.”

“Đủ dùng, anh cũng có làm tiệc tùng gì lớn đâu.”

“Bình nóng lạnh thì sao?”

“Dùng đồ điện trước, đồ dùng gas sau này đổi sau.”

Anh ấy nói tất cả những từ “sau này” một cách rất nhẹ nhàng.

Tôi đứng ở cửa một lúc.

“Lâm Chiêu.”

“Hửm?”

“Anh thực sự định mỗi tháng chỉ tiêu một ngàn ba để sống à?”

Anh ấy đứng thẳng lưng, nghiêm túc suy nghĩ.

“Công ty có nhà ăn, bữa trưa không tốn tiền. Sáng mua hai cái bánh bao, một tệ rưỡi. Tối về úp mì, một gói mì sợi ăn được một tuần.”

“Vậy giao tiếp xã hội thì sao? Đồng nghiệp liên hoan thì sao?”

“Anh sẽ nói là anh đang giảm cân.”

Anh ấy nói xong tự mình cười trước.

Tôi không cười nổi.

“Anh có thể không mua mà.”

“Mua cũng mua rồi.” Anh ấy đứng dậy, vỗ vỗ bụi trên quần, “Tô Niệm, em đừng lo cho anh. Việc của anh anh tự gánh được.”

Trên đường về ngày hôm đó, tôi nhận được điện thoại của mẹ.

“Đi xem nhà với Lâm Chiêu rồi à?”

“Vâng.”

“Thế nào?”

“Khá nhỏ, ở tầng áp mái.”

Đầu dây bên kia im lặng vài giây.

“Niệm Niệm, mẹ hỏi con một câu, con đừng giận.”

“Mẹ nói đi.”

“Nó trả góp sáu ngàn rưỡi, lương tháng bảy ngàn tám, sau này nếu hai đứa kết hôn, cái lỗ hổng này ai sẽ lấp?”

“Anh ấy nói không cần con lấp.”

“Nó nói không cần là không cần à? Cơm gạo mắm muối điện nước gas, đẻ đứa con ra tiền sữa tiền bỉm, cái nào không tốn tiền? Lúc nó lấp không nổi, chẳng phải con lại là người phải ra mặt sao?”

Tôi im lặng.

“Bố mẹ mua nhà cho con, là để cho con đường lui, không phải để con đi gánh nợ cho người khác.”

“Mẹ, con biết rồi.”

“Con biết thì tốt.”

Cúp điện thoại, tôi ngồi trong xe mười phút.

Tôi biết mẹ tôi nói có lý.

Nhưng tôi cũng biết, lý lẽ là lý lẽ, tình cảm là tình cảm.

Khi hai thứ này trộn lẫn vào nhau, không có người trưởng thành nào tính toán cho rõ được.

Những ngày sau đó, quả nhiên giống như tôi lo lắng.

Lâm Chiêu bắt đầu tiết kiệm tiền.

Nói chính xác hơn, là keo kiệt.

Tôi rủ anh ấy đi ăn, anh ấy nói nhà ăn có.

Tôi bảo cuối tuần đi xem phim, anh ấy nói trên điện thoại cũng xem được.

Đến ngày sinh nhật tôi, anh ấy tặng tôi một bó hoa.

Hoa baby, hai mươi tệ.

Tôi không kén chọn, thật sự không kén chọn.

Nhưng cô bạn thân Bạch Lộ của tôi khi nhìn thấy bức ảnh đã nói một câu: “Tô Niệm, cậu là cô gái có nhà mua đứt, anh ta đến một bó hoa hồng cũng không nỡ mua.”

Tôi bảo cậu đừng nói như vậy.

Cô ấy nhìn tôi, rất nghiêm túc nói đúng bốn chữ: “Môn không đăng, hộ không đối.”

Tôi đã xóa dòng tin nhắn đó.

Nhưng bốn chữ này, tôi không xóa được khỏi đầu.

Tháng thứ ba sau khi mua nhà, Lâm Chiêu gầy đi năm ký.

Không phải anh ấy giảm cân như đã nói, mà là thật sự ăn không đủ no.

Trưa ăn no ở nhà ăn, sáng nhịn, tối một bát mì nước trong veo.

Có lần tôi đến nhà anh ấy, trong tủ lạnh chỉ có nửa cây cải thảo và hai quả trứng.

“Lâm Chiêu, anh không thể như vậy được.”

“Sao vậy? Anh không đói.”

“Anh nhìn anh xem, mặt chẳng còn tí thịt nào nữa.”

Anh ấy sờ sờ mặt mình, cười hì hì: “Thế gọi là góc cạnh rõ ràng.”

Hốc mắt tôi đột nhiên nóng lên.

“Anh làm khổ mình như vậy làm gì?”

“Tô Niệm.” Anh ấy tắt nụ cười, bước tới ôm lấy mặt tôi, “Anh chịu khổ được. Nhưng em không được coi thường anh.”

“Em coi thường anh lúc nào?”

“Em không. Nhưng mẹ em thì có.”

Tôi sững sờ.

“Tuần trước mẹ em gọi điện cho em, mở loa ngoài, anh nghe thấy rồi.”

Anh ấy buông tay ra, lùi lại một bước.

“Bà ấy nói, ‘Gia cảnh thằng tiểu Lâm đó mỏng quá, không xứng với con đâu.'”

Tôi há miệng, nhưng không thốt ra được lời nào.

“Tô Niệm, anh biết gia cảnh nhà anh mỏng. Nên anh mới mua căn nhà này. Anh không phải là kẻ đánh sưng mặt giả làm người béo (sĩ diện hão), anh muốn cho em biết —— Lâm Chiêu anh, có chết đói cũng không ăn bám.”

Tối hôm đó, tôi về nhà cãi nhau với mẹ một trận.

“Lần sau mẹ gọi điện đừng mở loa ngoài nữa!”

“Sao vậy? Mẹ nói không đúng sự thật à?”

“Mẹ làm tổn thương anh ấy rồi!”

“Tổn thương nó?” Mẹ tôi đập mạnh bát xuống bàn, “Mẹ làm tổn thương nó? Vậy lúc nó trả góp sáu ngàn rưỡi, lương bảy ngàn tám, có từng nghĩ sẽ làm tổn thương con không?”

“Anh ấy chưa lấy của con một đồng nào!”

“Bây giờ chưa lấy, sau này thì sao? Tiền sính lễ kết hôn đâu? Tiền sửa nhà đâu? Sinh con thì sao?”

“Đủ rồi!”

“Tô Niệm con nghe cho rõ đây.” Mẹ tôi chỉ vào tờ sổ đỏ trong phòng khách, “Căn nhà đó, là hai mươi năm tích cóp của bố mẹ. Nếu con gả qua đó, giúp nó trả nợ, bằng như nửa đời người của bố mẹ làm không công.”

Tôi đóng rầm cửa, quay về phòng mình.

Ngày hôm sau, tôi đến dưới lầu công ty Lâm Chiêu đợi anh tan làm.

Lúc đi ra, trên tay anh ấy xách theo hai cái bánh bao gói từ nhà ăn.

Hai cái.

Một cái làm bữa tối, một cái làm bữa sáng hôm sau.

Tôi đứng cạnh xe nhìn anh, chợt không biết phải nói gì.

“Tô Niệm? Sao em lại đến đây?”

“Đón anh tan làm.”

“Đại tiểu thư lái xe đến đón anh sao?” Anh ấy cười mở cửa ghế phụ, “Vinh hạnh quá.”

Tôi nổ máy, nhưng không chạy.

“Lâm Chiêu, anh nghĩ chúng ta có thể đi tiếp được không?”

Cái bánh bao trên tay anh ấy khựng lại giữa không trung.

“Sao tự dưng lại hỏi chuyện này?”

“Em chỉ muốn biết thôi.”

Anh ấy cất bánh bao vào túi, nhìn về phía trước.

“Có thể.”

“Dựa vào cái gì?”

“Dựa vào việc anh cam tâm tình nguyện.”

“Một mình anh cam tâm tình nguyện thì có tác dụng gì? Lương tháng của anh không đủ tiêu, người nhà em không đồng ý, sau này ——”

“Chuyện sau này để sau này hẵng nói.” Anh ấy ngắt lời tôi, “Tô Niệm, bây giờ em chỉ cần trả lời anh một câu hỏi.”

“Câu hỏi gì?”

“Em có bằng lòng không?”

Tôi nhìn anh ấy.

Cổ áo sơ mi của anh ấy đã hơi cũ, sợi chỉ ở cúc áo bên phải đã lỏng, viền giày da cũng mòn đến bạc màu.

Nhưng ánh mắt anh ấy nhìn tôi rất sáng.

“Em bằng lòng.”

Anh ấy cười.

Cái bánh bao cũng cười —— vì anh ấy vui quá, bóp bẹp nó rồi.

Cuối tháng đó, vào ngày nhận lương, anh ấy mời tôi đi ăn lẩu.

Loại 68 tệ một người.

Anh ấy gọi thịt bò ba chỉ và tôm viên mà tôi thích ăn, còn phần mình gắp toàn là khoai tây lát và bí đao.

Tôi gắp vào bát anh ấy một miếng thịt bò ba chỉ.

Anh ấy gắp trả lại.

Tôi lại gắp qua.

Anh ấy lại gắp trả.

“Em ăn đi.”

“Anh ăn đi.”

Cặp đôi ở bàn bên cạnh nhìn hai chúng tôi cười.

Tôi không cười.

Bởi vì tôi nhìn thấy trang thanh toán của anh ấy.

Số dư: 137.42 tệ.

Còn hai mươi chín ngày nữa mới đến lần phát lương tiếp theo.

Tối hôm đó tôi chuyển năm ngàn tệ cho anh ấy.

Anh ấy hoàn trả trong tích tắc.

Tôi lại chuyển.

Anh ấy lại hoàn trả.

Lần thứ ba, tôi ghi một dòng ghi chú: “Cho anh vay, viết giấy nợ cũng được.”

Anh ấy không trả lại nữa.

Mười phút sau, anh ấy gửi đến một tin nhắn: “Tô Niệm, anh sẽ trả lại cho em. Từng đồng một.”

Tôi nhìn chằm chằm vào tin nhắn đó rất lâu.

Rồi gõ ba chữ: “Em biết mà.”

Nhưng một giọng nói trong lòng tôi vẫn luôn hỏi: Mày thực sự biết sao?

Mày có biết một người đàn ông lương tháng bảy ngàn tám, trả nợ nhà sáu ngàn rưỡi, phải dùng bao nhiêu cái “sau này” mới lấp đầy được lỗ hổng hiện tại không?

Mày có biết câu nói “không phải còn có em sao”, nghe thì ngọt ngào, nhưng nghĩ kỹ thực chất là một sự trói buộc không?

Mày có biết những lời mẹ mày nói tuy khó nghe, nhưng từng chữ đều đâm trúng vào chỗ đúng nhất không?

Tôi biết.

Nhưng tôi không muốn thừa nhận.

Cho đến tháng thứ tư.

Hôm đó là thứ tư, hai giờ chiều, tôi đang họp ở công ty.

Điện thoại rung lên.

Tin nhắn Lâm Chiêu gửi tới.

“Tô Niệm, anh được thăng chức rồi.”

Trong lòng tôi mừng thầm, vừa định trả lời thì tin nhắn thứ hai liền theo sau.

“Chuyển đến công ty chi nhánh, ở Hải Thành.”

Hải Thành.

Cách đây 1400 km.

Ngón tay tôi lơ lửng trên màn hình, nửa ngày không gõ xuống được.

Tin nhắn thứ ba tới.

“Lương tháng mười hai ngàn.”

Tin thứ tư.

“Em đợi anh.”

Tôi nhìn chằm chằm vào ba chữ “em đợi anh”, chợt nhớ đến lời anh ấy nói vào ngày mua nhà.

“Cho dù sau này chúng ta không đi đến cùng với nhau.”

Lúc đó anh ấy đã chuẩn bị cho ngày hôm nay rồi sao?

Mười hai ngàn.

Trừ đi tiền nợ nhà sáu ngàn rưỡi, còn năm ngàn rưỡi.

Một mình ở Hải Thành, thuê nhà một ngàn rưỡi, ăn uống một ngàn, đi lại hai trăm, tiền điện thoại một trăm.

Còn hai ngàn bảy.

Hai ngàn bảy có thể làm gì?

Đủ để mỗi tháng mua cho tôi một bó hoa baby.

Đủ để anh ấy tích cóp ba năm mua một chiếc nhẫn kim cương.

Đủ để anh ấy trả tôi năm ngàn tệ kia.

Nhưng không đủ để anh ấy về thăm tôi một chuyến.

Vì một tấm vé máy bay, đã tốn một ngàn hai.