Tiền bồi thường thu hồi đất là 3,12 triệu, cả làng liên kết với nhau làm hộ chống đối, vừa mở miệng đã đòi 4 triệu.

Tôi đọc xong hợp đồng rồi ký.

Ngày chuyển nhà, trưởng thôn cầm loa phóng thanh đuổi theo tôi suốt ba con phố.

Cả làng cười nhạo nhà tôi suốt nửa năm.

Nửa năm sau, họ hàng ở quê gọi điện tới.

Giọng nói bên kia điện thoại run rẩy.

【CHƯƠNG 1】

Tin tức truyền về làng vào buổi trưa.

Tôi vừa từ thành phố trở về, vốn chỉ định về nhà lấy mấy bộ quần áo trái mùa, ai ngờ vừa bước vào làng đã cảm thấy có gì đó không ổn — trên sân phơi thóc tụ tập một đám đông, mẹ tôi cũng ở đó, kiễng chân rướn cổ nhìn vào trong.

“Mẹ, có chuyện gì vậy?”

Bà túm lấy cánh tay tôi, môi run run: “Thu hồi đất! Họ muốn xây đường cao tốc! Đất nhà mình đều nằm trong quy hoạch!”

Tôi chen vào đám đông, trưởng thôn Triệu Đức Hậu đang đứng giữa, trong tay vung một xấp tài liệu, nói đến mức nước bọt tung tóe.

“Bà con! Đây là phương án bồi thường tôi vừa lấy từ trên thị trấn về — mỗi mẫu 82 nghìn! Tính theo diện tích đất của làng mình, trung bình mỗi nhà có thể được hơn 3 triệu!”

Bên dưới lập tức náo loạn.

“Ba triệu? Nhà tôi có năm mẫu mà chỉ được hơn 400 nghìn?”

“Ít quá! Làng họ Lý bên cạnh năm đó bị thu hồi đất, mỗi hộ được bồi thường hơn 5 triệu!”

Triệu Đức Hậu giơ tay ép xuống: “Cho nên tôi mới nói — chúng ta không thể ký! Họ cho 3 triệu, chúng ta phải đòi 4 triệu! Chỉ cần đoàn kết một lòng, họ làm gì được chúng ta?”

Cả đám người đồng loạt hò reo tán thành.

Tôi không lên tiếng, mượn phương án bồi thường từ tay ông Lý đứng bên cạnh rồi lật đến trang cuối cùng.

Mã số GS-2024-073.

Tôi nhìn chằm chằm dãy số ấy suốt năm giây.

Ba tháng trước, tôi làm kiểm toán chi phí cho một dự án công trình đô thị ở công ty, từng xử lý báo cáo khảo sát địa chất cùng đợt này. Mã khảo sát địa chất giai đoạn đầu của tuyến cao tốc này là GS-2024-0037. Nói cách khác, từ 037 đến 0073 — ở giữa cách nhau hơn ba mươi báo cáo khảo sát bổ sung.

Một tuyến đường cao tốc, trong điều kiện bình thường, khảo sát địa chất ban đầu một đến hai lần là đủ.

Làm hơn ba mươi lần có nghĩa là gì?

Dưới lòng đất có vấn đề. Không phải vấn đề nhỏ, mà là vấn đề lớn. Lớn đến mức phải kiểm chứng hết lần này đến lần khác xem “rốt cuộc con đường này có thể đi qua đây hay không”.

Tôi trả tài liệu cho ông Lý, đi sang một góc, lấy điện thoại mở trang công khai thông tin của Sở Giao thông tỉnh. Tìm khoảng năm phút, tôi đã thấy: tuyến cao tốc này từng điều chỉnh hướng một lần ngay từ giai đoạn quy hoạch cấp tỉnh, từ phương án ban đầu đến phương án hiện tại, toàn tuyến đã dịch xuống phía nam 11 km.

Đã đổi tuyến một lần rồi.

Trong tình trạng địa chất có vấn đề, đổi lần thứ hai chẳng có gì lạ.

Tôi cất điện thoại, xuyên qua đám đông, đi tới trước mặt Triệu Đức Hậu.

“Chú Triệu, hợp đồng đâu? Cháu ký.”

Cả sân phơi thóc im bặt.

Điếu thuốc trong tay Triệu Đức Hậu suýt rơi xuống đất: “Cậu nói gì?”

“Cháu nói cháu ký. 3,12 triệu, cháu chấp nhận. Hợp đồng đâu?”

Im lặng khoảng ba giây.

Sau đó tất cả mọi người cùng bật cười.

Không phải kiểu cười khách sáo, mà là kiểu cười “đầu óc cậu có vấn đề à”. Hàng xóm Vương Kiến Quốc cười lớn nhất, trực tiếp vỗ đùi ngồi xổm xuống: “Lâm Viễn! Mẹ nó, chẳng phải cậu làm công trình ở bên ngoài sao? 3,12 triệu mà đã bán đất tổ tiên? Cậu tính kiểu gì thế?”

Bố tôi chen từ phía sau đám đông tới, mặt đỏ bừng, kéo tay áo tôi: “Viễn à, con… con suy nghĩ lại đi?”

Tôi nhìn bố mình, người đàn ông đã làm ruộng cả đời, vết chai trên tay còn dày hơn cả vỏ cây. Quyết định lớn nhất đời ông có lẽ chỉ là chọn trồng lúa hay trồng ngô.

“Bố, tin con. Ký đi.”

Triệu Đức Hậu dụi tắt điếu thuốc, nhìn chằm chằm tôi: “Lâm Viễn, cậu nghĩ kỹ chưa? Ký rồi là giấy trắng mực đen, sau này người ta có bồi thường nhiều hơn nữa cũng chẳng liên quan đến cậu một đồng nào.”

“Cháu nghĩ kỹ rồi.”

Ông ta bĩu môi, thò tay vào túi lấy hợp đồng đưa cho tôi: “Được, tôi muốn xem thử cậu sinh viên đại học này rốt cuộc thông minh hay ngu ngốc.”

Tôi nhận hợp đồng, đọc lại từ đầu đến cuối — số tiền đúng, diện tích đúng, điều khoản không có bẫy.

Ký tên.

Lăn tay.

Khoảnh khắc ấy, tiếng cười, tiếng bàn tán, tiếng thở dài xung quanh cùng chen vào tai tôi. Tôi nghe có người nói “thằng con nhà Lâm Quốc Đống học hành đến ngu người rồi”, lại có người nói “nhà này vốn nhát gan”.

Tôi trả hợp đồng lại, phủi lớp mực đỏ trên tay.

3,12 triệu, ba ngày làm việc sau sẽ vào tài khoản.

Tối hôm đó tôi bắt đầu thu dọn hành lý, bố ngồi trên bậc cửa hút hết điếu này đến điếu khác, không nói một lời.

Mẹ lén lau nước mắt trong phòng ngủ.

Chỉ có tôi mở điện thoại xem dự báo thời tiết — một tuần tới mưa lớn liên tục.

Địa hình karst sợ nhất thứ gì?

Nước.

【CHƯƠNG 2】

Ngày chuyển nhà là thứ Bảy.

Tôi thuê một chiếc xe tải thùng, sáu giờ sáng đã bắt đầu chất đồ. Mẹ lau đi lau lại những hũ dưa muối của bà rồi cẩn thận xếp từng hũ vào thùng giấy, sợ bị va đập. Bố buộc cuốc và liềm thành một bó, đứng trong sân do dự hồi lâu, cuối cùng vẫn vác lên xe.

“Bố, lên thành phố rồi đâu cần mấy thứ này.”

Ông trừng mắt nhìn tôi: “Biết đâu lại cần?”

Tôi không nói nữa.

Bảy giờ rưỡi, tiếng động cuối cùng cũng đánh thức hàng xóm.

Người đầu tiên bước ra là Vương Kiến Quốc.

Ông ta mặc áo ba lỗ quần đùi, ngậm bàn chải đứng trước cửa nhà mình, nhìn chúng tôi chuyển đồ lên xe, bọt kem đánh răng chảy xuống khóe miệng.

“Ồ, đi thật đấy à?” Ông ta rút bàn chải ra, hét về phía bố tôi: “Anh Quốc Đống! Ba triệu đổi lấy cái chuồng chim trong thành phố, đáng không? Đợi đường xây xong, nhà tôi được chia 5 triệu, tôi mời anh quay về uống rượu!”

Bố không nói gì, cúi đầu nhét chăn đệm vào thùng xe.

Tôi đáp thay ông: “Chú Kiến Quốc, đến lúc đó nhớ mua rượu ngon nhé.”

Vương Kiến Quốc cười ha hả rồi quay vào nhà.

Tám giờ, tin tức lan khắp làng.

Người già trẻ nhỏ từ trong nhà đi ra, người bưng bát cơm, người dắt trẻ con, từng tốp hai ba người đứng ven đường xem náo nhiệt.

Triệu Đức Hậu tới.

Ông ta không lái chiếc xe van của mình mà đi bộ tới, nhưng trên tay lại cầm chiếc loa sắt dài nửa mét — thứ mà mỗi lần làng họp đều dùng.

“Lâm Quốc Đống!” Loa vừa bật, cả con ngõ đều nghe rõ, “Nhà anh muốn đi, tôi Triệu Đức Hậu không cản! Nhưng tôi nói thẳng ở đây — đất tổ tiên mà 3,12 triệu đã bán, anh có xứng với tổ tiên không?”

Tay mẹ run lên, suýt làm rơi hũ dưa muối.

Tôi đỡ lấy hũ, đặt vào xe rồi gật đầu với Triệu Đức Hậu: “Chú Triệu, bảo trọng.”

Ông ta sững ra, có lẽ không ngờ thái độ của tôi lại bình thản như vậy. Sau khi sững người, ông ta càng tức hơn, giọng qua loa lại cao thêm một bậc: “Thanh niên không hiểu chuyện, người làm bố cũng không quản à? 3,12 triệu! Nghe thì nhiều đấy — nhưng mua một căn nhà trong thành phố xong còn lại được bao nhiêu? Cả nhà chờ uống gió Tây Bắc à!”

Bố cuối cùng cũng dừng tay, nhìn Triệu Đức Hậu một cái, yết hầu khẽ động nhưng không nói gì.

Tôi vòng sang ghế lái, mở cửa xe.

“Bố, mẹ, lên xe.”

Mẹ gần như chạy vào ghế phụ, giống như ở lại thêm một giây nữa sẽ bị người ta ăn thịt.

Bố nhìn lần cuối căn nhà đã ở suốt ba mươi năm.

Cây lựu trong sân vừa kết những quả xanh non.

Ông lên xe.

Tôi khởi động động cơ, chiếc xe chậm rãi rời khỏi đầu ngõ. Trong gương chiếu hậu, Triệu Đức Hậu vẫn giơ loa hét, nhưng tiếng động cơ đã át mất nội dung. Đại khái vẫn là những lời ấy — ngu ngốc, đần độn, bán đất tổ tiên, bất hiếu.

Vương Kiến Quốc chạy đuổi theo, đứng giữa đường, chụm hai tay quanh miệng làm loa: “Lâm Viễn! Hối hận thì nhớ gọi điện! Chú sẽ nói giúp cho!”

Xung quanh vang lên một trận cười lớn.

Tôi hạ cửa kính xe, giơ tay ra làm dấu OK.

Khi xe chạy khỏi cổng làng, tôi nhìn lại lần cuối qua gương chiếu hậu — khoảng hơn chục người đứng ven đường, chỉ chỉ trỏ trỏ.

Tôi đạp ga.

Ba mươi lăm phút sau, chúng tôi lên đường cao tốc.

Mẹ im lặng suốt đường, đến khi nhìn thấy đường chân trời của thành phố mới lên tiếng: “Con trai… nhà mình thật sự không làm sai chứ?”

Tôi nhìn qua kính chắn gió, mấy tòa nhà văn phòng trên đường chân trời phản chiếu ánh sáng ban mai.

“Mẹ, chiều nay con đưa mẹ tới nhà mới đo rèm cửa.”

Bà không hỏi nữa.

Ngày hôm đó, điện thoại tôi reo ba mươi bảy lần. Tất cả đều là số của người trong làng.

Tôi không nghe cuộc nào.

【CHƯƠNG 3】

Nhà mới nằm ở phía đông thành phố, ba phòng ngủ một phòng khách, có thang máy, đã hoàn thiện nội thất.

Tôi ký hợp đồng mua nhà trước đó một tuần, trả trước 800 nghìn, phần vay dùng quỹ công tích, mỗi tháng trả hơn 3 nghìn. Sau khi 3,12 triệu vào tài khoản, tôi còn mua đứt một chỗ đỗ xe.

Số tiền còn lại, một phần tôi gửi tiết kiệm kỳ hạn, một phần mua bảo hiểm hưu trí cho bố mẹ.

Đến ngày thứ ba sau khi chuyển vào, căn nhà đã có hơi người. Mẹ đặt những hũ dưa muối ngoài ban công, còn bó cuốc của bố bị tôi nhét vào phòng chứa đồ. Ông không nhắc đến nó nữa.

Nhịp sống trong thành phố nhanh gấp mười lần ở làng, nhưng với tôi mọi thứ vẫn như cũ — đi làm ở công ty, làm công việc dự toán công trình, tối về ăn cơm.

Thay đổi duy nhất là tin nhắn trong điện thoại.

Làng có một nhóm WeChat tên “Người Một Nhà Triệu Gia Loan”. Trước đây tôi gần như không xem, sau khi chuyển đi thì nhóm lại náo nhiệt vô cùng.

Tôi mở ra xem.

Triệu Đức Hậu: “Hôm nay người trên thị trấn lại tới, thái độ mềm hơn nhiều rồi. Tôi nói rồi, dưới 4 triệu miễn bàn! Anh em cứ giữ vững!”

Vương Kiến Quốc: “Giữ vững! Ai sợ thì làm cháu!”

Thím Lý: “Đúng vậy! Làng họ Trương bên cạnh năm đó chính vì có người ký trước nên những người còn lại mới chịu thiệt. May mà làng mình chỉ có một nhà bỏ chạy…”

Bên dưới là một chuỗi biểu tượng cười khẩy và cười ra nước mắt.

Sau đó con trai Vương Kiến Quốc là Vương Bằng gửi một tin nhắn: “Đang nói thằng ngu Lâm Viễn đấy à? 3,12 triệu đã quỳ liếm rồi, đúng là làm mất mặt cả làng.”

Lúc nhìn thấy tin nhắn này, tôi đang ngồi trên sofa ăn sủi cảo mẹ làm.

Đũa khựng lại một chút, tôi gắp một cái nhân hẹ trứng bỏ vào miệng, nhai hai lần.

Tôi mở ghi chú điện thoại, chụp màn hình rồi lưu lại.

Ngày hôm sau, tên nhóm đổi.

“Người Một Nhà Triệu Gia Loan (Trừ Nhà Họ Lâm)”.

Tôi nhìn cái tên nhóm rồi bật cười. Tôi không rời nhóm, chỉ tắt thông báo.

Tối tăng ca về, tôi mở máy tính, đăng nhập trang công khai của Sở Giao thông tỉnh.

Trong thông báo mới nhất đã có báo cáo đánh giá tác động môi trường của tuyến cao tốc này — bên trong có một đoạn khiến mí mắt tôi giật nhẹ:

“Đoạn K147+200 đến K153+800 đi qua khu vực phát triển karst, hang động ngầm phân bố dày đặc, thi công móng cọc tồn tại rủi ro lớn. Kiến nghị tiếp tục luận chứng tính khả thi của phương án tuyến đường.”

Tôi đọc đoạn này ba lần.

K147 đến K153.

Triệu Gia Loan vừa đúng ở K149.

Ngay chính giữa.

Tôi tắt máy tính, vào bếp rót cho mình một cốc nước.

Mẹ từ phòng ngủ đi vệ sinh, thấy đèn phòng khách còn sáng thì đẩy cửa vào: “Còn chưa ngủ à? Mai không đi làm sao?”

“Con ngủ ngay đây.”

Bà do dự một chút: “Con trai… hôm nay chú Hai của con gọi điện.”

“Nói gì vậy mẹ?”

“Nói người trong làng đều đang mắng nhà mình, bảo mẹ… bảo mẹ khuyên con xem có thể nói với trên thị trấn hủy hợp đồng không, rồi quay về cùng mọi người…”

“Mẹ.”

“Ừ?”