Ngày giấy chứng nhận quyền sở hữu căn nhà được sang tên em trai tôi, mẹ làm cả một bàn thức ăn thịnh soạn.

Món nào cũng là món em trai thích.

Bà cười nói:

“Người một nhà cả, của ai mà chẳng như nhau. Con là anh cả, đừng có so đo.”

Tôi gật đầu, ăn cơm xong thì rửa bát, sau đó lái xe về nhà.

Kể từ hôm ấy, tôi không còn chủ động quay về căn nhà đó nữa.

Bảy tháng sau, vào lúc một giờ sáng, điện thoại của mẹ đột nhiên gọi đến.

“Mẹ bị gãy chân rồi, không xuống lầu được. Con mau đến đây!”

Tôi nhìn bóng đêm ngoài cửa sổ, chậm rãi đáp:

“Mẹ, chẳng phải con trai mẹ đang đi du lịch ở Thanh Đảo sao? Bảo nó đặt vé máy bay về đi.”

“Chỗ con hẻo lánh quá, đến taxi còn chẳng gọi được.”

Đầu dây bên kia im lặng rất lâu.

Rồi mẹ bất ngờ thốt ra một câu.

Một câu nói khiến tôi còn ghê tởm hơn cả ba mươi năm thiên vị của bà.

01

Ngày giấy chứng nhận quyền sở hữu căn nhà được sang tên em trai tôi, mẹ làm cả một bàn thức ăn thịnh soạn.

Sườn kho tàu, cá sốt chua ngọt, tôm hấp tỏi.

Toàn là những món em trai tôi thích ăn.

Tôi ngồi bên bàn, nhìn mẹ xoay đầu cá về phía em trai.

Động tác ấy, bà đã làm suốt ba mươi năm.

Tôi sớm quen rồi.

Cha tôi mất sớm. Năm ấy, tôi mười bảy tuổi, còn em trai mới lên chín.

Mẹ nói:

“Con là anh cả, phải gánh vác cái nhà này.”

Vậy là tôi gánh vác.

Tốt nghiệp cấp ba, tôi không học đại học mà vào làm trong một nhà máy dệt.

Tháng lương đầu tiên được một nghìn hai trăm tệ, tôi giữ lại hai trăm, số còn lại đưa hết cho mẹ.

Bà nhận tiền, đếm đi đếm lại rồi nói:

“Học kỳ sau em con còn phải đóng tiền học thêm.”

Tôi đáp:

“Vâng.”

Sau này, nhà máy làm ăn sa sút, tôi nghỉ việc, chuyển sang chạy xe vận tải.

Mùa hè, cabin nóng chẳng khác nào cái lò hấp. Mùa đông, hai bàn tay tôi nứt nẻ, nổi đầy những vết cước vì lạnh.

Khi ấy, em trai tôi đang học cấp ba.

Mẹ bảo nó học giỏi, phải dồn sức đầu tư cho tương lai của nó.

Thế là tháng nào tôi cũng đều đặn gửi về hai nghìn tệ, chưa từng chậm trễ.

Năm em trai thi đỗ đại học, mẹ ngồi ngay bên bàn ăn mà bật khóc.

Bà nói:

“Thằng út giỏi thật! Cuối cùng nhà mình cũng có một đứa đỗ đại học rồi!”

Tôi ngồi đối diện, vẫn lặng lẽ gắp thức ăn.

Còn tôi, ngay cả cấp ba cũng chưa học hết.

Nhưng chuyện ấy không được nhắc đến.

Bởi chỉ cần tôi nói ra, mẹ sẽ bảo tôi nhỏ nhen, tính toán.

Suốt bốn năm đại học của em trai, hơn một nửa học phí và sinh hoạt phí đều do tôi lo liệu.

Mẹ góp được bao nhiêu thì góp, thiếu đâu tôi bù đó.

Nó có bạn gái, lễ Tết cần mua quà tặng người yêu, cũng tìm đến tôi xin tiền.

Mẹ nói:

“Em con da mặt mỏng, không biết mở lời. Con làm anh thì giúp nó một tay.”

Vậy là tôi lại giúp.

Năm hai mươi lăm tuổi, tôi kết hôn.

Vợ tôi là người quen ở trạm vận tải, làm việc tại quầy thu phí. Cô ấy là một người phụ nữ thật thà, chất phác.

Ngày cưới, mẹ không bỏ ra một đồng nào.

Bà bảo tiền trong nhà còn phải để dành cho em trai, vì nó chưa tốt nghiệp.

Đám cưới do hai vợ chồng tôi tự tích góp tiền tổ chức.

Chỉ có hai bàn tiệc trong một quán ăn nhỏ.

Mẹ đến, ngồi được nửa tiếng thì nói trong người không khỏe, rồi về trước.

Em trai tôi thậm chí còn chẳng xuất hiện.

Nó bảo đang bận thi cuối kỳ, không thể về được.

Nhưng đó là tháng Sáu.

Sau này tôi tìm hiểu mới biết, trường của nó phải đến tháng Bảy mới tổ chức thi.

Tôi không nói gì.

Sau khi tốt nghiệp đại học, em trai trở về quê.

Mẹ cho nó ở nhà, bảo cứ từ từ tìm việc, không cần vội.

Cái gọi là “không cần vội” ấy kéo dài suốt ba năm.

Ngày nào nó cũng ru rú trong nhà chơi game. Thỉnh thoảng có đi phỏng vấn, trở về lại chê công ty người ta quá nhỏ, không xứng với năng lực của mình.

Mẹ nói:

“Em con có chí lớn, không thể để nó chịu thiệt thòi được.”

Trong khi đó, tháng nào tôi vẫn đều đặn gửi tiền về.

Vợ tôi không nói gì.

Nhưng có lần, tôi nhìn thấy cô ấy dùng bút đỏ gạch một đường dưới mục “Tiền gửi mẹ” trong cuốn sổ ghi chép chi tiêu.

Tôi biết cô ấy có điều bất mãn.

Nhưng vì cô ấy không nói, tôi cũng giả vờ như không biết.

Mãi sau, em trai cuối cùng cũng tìm được một công việc trong công ty thương mại.

Làm được tám tháng, nó lại nghỉ.

Lý do là cấp trên cố tình chèn ép.

Mẹ thương con, liền bảo:

“Đừng chịu cái ấm ức ấy nữa, nghỉ rồi tìm việc khác.”

Thế là nó lại ở nhà thêm nửa năm.

Trong khoảng thời gian đó, mẹ tôi bị ngã, xương hông nứt một đường.

Tôi xin nghỉ phép, vội vàng từ tuyến vận tải đường dài trở về, ở bệnh viện chăm sóc mẹ suốt hai tuần.

Em trai chỉ đến đúng một lần.

Ở được bốn mươi phút, nó bảo còn phải chuẩn bị cho buổi phỏng vấn rồi đi mất.

Tôi nhìn bóng lưng nó khuất sau cửa phòng bệnh, nhưng chẳng gọi lại.

Mẹ nói:

“Chuyện tìm việc của em con quan trọng, con chịu khó một chút.”

Tôi đáp:

“Vâng.”

Sau khi mẹ xuất viện, tôi cho sửa lại nhà vệ sinh, lắp thêm tay vịn và thay thảm chống trượt.

Tốn hơn bảy nghìn tệ, đều do tôi trả.

Em trai nói:

“Anh, hôm nào em chuyển lại tiền cho anh.”

Đến tận bây giờ, tôi vẫn chưa nhận được một đồng nào.

Những chuyện như thế, từng chuyện một, chất chồng suốt ba mươi năm.

Tôi cứ ngỡ mình đã chấp nhận được tất cả.

Cho đến khi tờ giấy chứng nhận quyền sở hữu căn nhà ấy xuất hiện.

02

Đó là căn nhà cũ của mẹ tôi.

Diện tích sáu mươi tám mét vuông, gồm hai phòng ngủ và một phòng khách.

Nằm trong khu chung cư cũ phía Tây thành phố, ở tầng trên cùng, không có thang máy.

Căn nhà chẳng đáng bao nhiêu tiền, nhưng đó là bất động sản duy nhất đứng tên mẹ.

Đầu năm ngoái, mẹ nói muốn làm lại một số thủ tục liên quan đến quyền sở hữu căn nhà.

Bà gọi cả tôi lẫn em trai về.

Ban đầu, tôi tưởng mẹ định thêm tên hai anh em vào giấy chứng nhận.

Tôi còn nghĩ, nếu ghi tên cả hai thì sau này cũng đỡ phiền phức.

Nào ngờ đến nơi mới biết, mẹ chỉ định ghi tên một mình em trai.

Bà đã liên hệ sẵn với bên môi giới, giấy tờ cũng chuẩn bị đầy đủ.

Mẹ cười nói với nhân viên:

“Ghi tên thằng út, Chu Gia Minh.”

Nhân viên môi giới hỏi:

“Không thêm tên người còn lại sao?”

Mẹ liếc nhìn tôi rồi đáp:

“Không cần đâu. Người một nhà cả, phân chia rạch ròi làm gì.”

Em trai ngồi trên sofa, không nói một lời.

Nhưng tôi nhìn thấy khóe môi nó khẽ nhếch lên.

Nụ cười ấy, tôi quá quen thuộc.

Hồi nhỏ, mỗi lần ăn vụng số kẹo mà tôi vất vả dành dụm, nó cũng cười như vậy.

Tôi đứng giữa phòng khách, trên tay vẫn xách hai cân sườn mà mẹ dặn mua trên đường về.

Trên tập giấy tờ nhân viên môi giới đưa tới, mục chủ sở hữu ghi rõ tên em trai tôi.

Còn tên tôi, từ đầu đến cuối, không hề xuất hiện.

Mẹ nói:

“Con cả à, con đã có nhà riêng ở phía Đông thành phố rồi. Em con vẫn chưa ổn định, nên căn này cứ để cho nó trước.”

Lúc ấy, em trai mới chịu lên tiếng:

“Anh cứ yên tâm. Mẹ vẫn ở đây, em sẽ không làm gì ảnh hưởng đến mẹ đâu.”

Giọng điệu nó chân thành vô cùng.

Cứ như đã tập dượt từ trước.

Bữa cơm hôm ấy quả thực rất thịnh soạn.

Món sườn kho tàu được làm từ chính hai cân sườn tôi mua về.

Mẹ còn hầm cả canh gà, bảo rằng gần đây học được công thức trên chương trình chăm sóc sức khỏe.

Bát canh đầu tiên được múc ra, đặt ngay trước mặt em trai.

Mẹ nói:

“Dạo này dạ dày Gia Minh không tốt, uống thêm chút canh đi con.”

Em trai dịu dàng mỉm cười:

“Con cảm ơn mẹ.”

Suốt bữa ăn, mẹ không ngừng nói.

Bà kể em trai sống chẳng dễ dàng gì, công việc còn chưa ổn định, có được căn nhà thì trong lòng mới yên tâm.

Bà nói tôi đã có vợ đỡ đần, điều kiện tốt hơn em trai.

Rồi lại bảo người một nhà phải biết giúp đỡ nhau, đừng chuyện gì cũng tính toán quá rạch ròi.

Mỗi câu nói đều là một lý do.

Mà tất cả những lý do ấy đều nhằm truyền đạt cùng một ý.

Con là anh cả, nên nhường nhịn em.

Tôi ăn xong bữa cơm.

Mẹ nói:

“Cứ để bát đấy, lát mẹ rửa.”

Tôi đáp:

“Không cần đâu, để con.”

Tôi đứng trước bồn rửa, lần lượt rửa sạch từng chiếc bát, rồi xếp ngay ngắn vào chỗ cũ.

Em trai đang xem tivi ngoài phòng khách.

Mẹ ngồi bên cạnh, gọt táo cho nó.

Nước từ vòi chảy xuống lạnh buốt.

Rửa xong, tôi lau tay rồi cầm chìa khóa xe.

Mẹ hỏi:

“Về luôn à? Ngồi chơi thêm một lát đi.”

Tôi bảo ngày mai còn phải chạy xe.

Em trai thậm chí chẳng buồn ngoảnh đầu, chỉ thuận miệng nói:

“Anh về cẩn thận nhé.”

Tôi xuống lầu, lên xe.

Vừa đặt tay lên vô lăng, tôi cảm thấy hơi trơn.

Cúi đầu nhìn mới thấy trên tay còn đọng nước.

Nhưng đó không phải nước từ vòi rửa bát.

Tôi ngồi trong xe, châm một điếu thuốc.

Hút hết điếu thuốc, tôi mới khởi động xe, lái ra khỏi khu chung cư cũ.

Từ ngày ấy, tôi không còn chủ động quay về nữa.

Mẹ gọi điện, tôi vẫn nghe máy, nhưng mỗi cuộc nói chuyện đều không quá ba phút.

Bà hỏi sao tôi không về, tôi bảo bận.

Bà dặn cuối tuần nhớ mua sườn mang về, tôi nói đang chạy xe đường dài.

Bà hỏi có phải tôi giận chuyện căn nhà không, tôi đáp không có.

Khi nói hai chữ ấy, giọng tôi bình thản đến lạ.

Vợ tôi ngồi bên cạnh nghe thấy, nhưng không nói gì.

Tối hôm đó, cô ấy đem hai nghìn tệ dư ra gửi vào tài khoản tiết kiệm của mình.

Trước kia, khoản tiền ấy tháng nào cũng được chuyển cho mẹ tôi.

Cô ấy nhìn tôi.

Tôi cũng nhìn cô ấy.

Không ai nói một lời.

Nhưng cả hai đều hiểu.

Sợi dây gắn kết ấy đã đứt rồi.

03

Sau khi tôi không còn về nhà mẹ, những cuộc điện thoại của bà ngày càng dày đặc.

Ban đầu là một tuần một lần.

Sau đó cứ ba, bốn ngày lại gọi.

Nội dung quanh đi quẩn lại cũng chỉ có mấy chuyện.

“Em con bảo nhớ anh, hỏi bao giờ anh mới về.”

“Ống nước trong nhà bị rò rỉ, em con không biết sửa.”

“Bác Lưu hàng xóm hỏi sao dạo này con không về, mẹ chẳng biết trả lời thế nào.”

Câu nào cũng như cố tình chạm vào lòng tôi.

Nhưng tuyệt nhiên không có lấy một câu:

“Mẹ sai rồi.”

Em trai tôi cũng từng gọi một cuộc.

Đó là tháng thứ ba sau khi tôi ngừng về nhà.

Nó nói:

“Anh, ngày nào mẹ cũng nhắc đến anh.”

Tôi đáp:

“Anh biết rồi.”

Nó lại nói:

“Anh về thăm mẹ một chuyến đi, mẹ cũng có tuổi rồi.”

Tôi bảo gần đây bận.

Nó im lặng chừng hai giây rồi hỏi:

“Anh, có phải vì chuyện căn nhà không?”

Tôi đáp:

“Không phải.”

Nó lập tức thở phào:

“Thế thì tốt, thế thì tốt. Em chỉ sợ anh nghĩ nhiều thôi.”

Giọng nó nhẹ nhõm, giống như vừa xác nhận được một điều quan trọng.

Xác nhận rằng tôi sẽ không làm ầm lên.

Xác nhận rằng chuyện căn nhà cứ thế mà cho qua.

Tôi cúp máy, sau đó tắt thông báo tin nhắn WeChat của nó.

Hôm ấy, vợ tôi đi chợ về, kể một chuyện.

Cô ấy nói đã gặp mẹ tôi ở chợ.

Mẹ kéo cô ấy lại nói chuyện rất lâu, than rằng tôi không chịu về khiến bà buồn lòng.

Vợ tôi đành đáp:

“Mẹ, dạo này anh ấy thực sự bận.”

Mẹ lập tức nói:

“Bận cái gì mà bận! Nó rõ ràng là thù dai, bụng dạ hẹp hòi!”

Điều đáng nói là lúc bà nói những lời ấy với vợ tôi, bên cạnh còn có hai người hàng xóm.

Vợ kể, ánh mắt hai người đó nhìn cô ấy chẳng khác nào đang nhìn một cô con dâu bất hiếu.

Kể xong, vợ rót một cốc nước, đặt trước mặt tôi.

Cô ấy nói:

“Anh à, anh phải tự hiểu cho rõ chuyện này.”

Tôi hiểu ý cô ấy.

Mẹ tôi không phải nhớ tôi.

Bà chỉ đang thiếu một người để sai bảo.

Em trai sống trong căn nhà ấy, nhưng chẳng bao giờ chịu động tay làm việc.

Bóng đèn hỏng không biết thay, cống tắc không biết thông, bếp ga không đánh lửa được cũng chẳng biết sửa.

Trước kia, tất cả những việc đó đều do tôi làm.