Mùa đông năm mười hai tuổi, thư viện tổ chức một cuộc thi biện luận.

Chủ đề là “Nữ tử có được phép tham gia khoa cử hay không”.

Bên ủng hộ: Có.

Bên phản đối: Không.

Ta bị xếp vào bên ủng hộ.

Đây là Cố Sơn trưởng cố ý.

Ta đứng trên bục giảng, đối mặt với hơn bốn mươi cặp mắt bên dưới, hít một hơi thật sâu.

Không đúng, không thể hít sâu được. Vải nịt ngực quá chặt.

“Thưa các vị đồng môn.”

“Có người nói, nữ tử không tài mới là đức. Nhưng ý nghĩa nguyên bản của câu nói này là: nữ tử cho dù có tài hoa, cũng phải đặt đức hạnh lên hàng đầu. Từ khi nào lại biến thành ‘nữ tử không nên có tài hoa’?”

“Sinh mẫu của Thái Tổ hoàng đế bản triều, vốn chỉ là một thôn phụ, giữa thời buổi binh đao loạn lạc đã một tay nuôi nấng Thái Tổ khôn lớn, dạy ngài nhận mặt chữ, dạy ngài tính toán sổ sách, dạy ngài đọc binh thư.”

“Nếu nữ tử không được đọc sách, Thái Tổ lấy đâu ra cơ sở để thành tài? Đại Lương ta lấy cơ sở nào để lập quốc?”

Bên dưới xì xào bàn tán.

Biện thủ phe phản đối đứng lên.

“Thẩm đồng môn lời này sai rồi. Mẫu thân của Thái Tổ là một trường hợp đặc biệt, không thể lấy cái cá biệt để bao biện cho toàn thể. Nữ chủ nội, nam chủ ngoại, đây là đạo lý hiển nhiên của trời đất.”

“Đạo lý hiển nhiên?” Ta khẽ cười, “Bốn chữ này, từ trước đến nay luôn là tấm mộc đỡ đạn cho những kẻ lười nói đạo lý.”

Bên dưới cười ồ lên.

Biện thủ phe phản đối đỏ lựng mặt.

“Ngươi—”

“Ba trăm thiên trong 《Kinh Thi》, có bao nhiêu bài xuất phát từ tay nữ tử? Mười lăm quyển 《Quốc Phong》, ca dao của nữ tử dân gian chiếm quá nửa. Nếu nữ tử không được phép tham gia văn bài, vậy 《Kinh Thi》 phải cắt bỏ đi một nửa sao?”

Toàn trường im phăng phắc.

“Luật pháp bản triều chưa từng có văn bản nào cấm nữ tử tham gia khoa cử. Là mặc nhiên không cho, chứ không phải là cấm cản. Mặc nhiên, là bởi vì không có ai dám phá vỡ tiền lệ. Không phải vì không thể.”

Ta nhìn những người ngồi bên dưới.

“Nếu hôm nay ngồi đây là một nữ tử, bài văn của nàng xuất sắc hơn tất cả các vị đang ngồi đây, các ngươi là phục, hay là không phục?”

Không một ai lên tiếng.

Cố Diễn Chi ngồi ở hàng ghế cuối cùng, nãy giờ không lên tiếng.

Nhưng ông đang mỉm cười.

Biện luận kết thúc, bên ủng hộ chiến thắng.

Triệu Văn Cẩn đi tới.

“Bài biện luận của ngươi hôm nay, dường như nói quá nhiều cảm xúc thì phải.”

“Chỉ là chủ đề thôi mà.”

“Vậy sao?” Hắn chằm chằm nhìn ta, “Sao ta lại cảm thấy, ngươi đang nói về chính mình?”

Máu trong người ta lạnh đi trong khoảnh khắc.

“Triệu học huynh nghĩ nhiều rồi.”

Triệu Văn Cẩn không nói thêm gì, quay người rời đi.

Bùi Chiêu chạy lại.

“Ây, ban nãy ngươi nói hay lắm. Nhưng mà cái luận điệu đó của ngươi, nếu truyền ra ngoài, chắc chắn sẽ bị mấy lão hủ nho chửi chết.”

“Sao cũng được.”

“À đúng rồi, Cố Sơn trưởng bảo ngươi đến thư phòng ngài ấy một chuyến.”

“Bây giờ sao?”

“Bây giờ.”

Ta đi đến thư phòng của Cố Diễn Chi.

Ông đang quay lưng lại với ta, nắn nót viết chữ.

“Ngồi đi.”

Ta ngồi xuống.

Ông tiếp tục viết, viết rất lâu rồi mới đặt bút xuống.

“Thẩm Thanh Viễn, những lời con nói hôm nay, là suy nghĩ của chính con, hay là học thuộc bài văn của người khác?”

“Là của con ạ.”

“Một bé trai mười hai tuổi, nói giúp cho nữ tử, nói đến đạo lý rõ ràng rành mạch.”

Ông xoay người lại, ánh mắt sắc như dao.

“Con không thấy kỳ lạ sao?”

Trái tim ta trong lồng ngực đập thót một cái.

“Thưa Sơn trưởng, không kỳ lạ ạ.”

“Tại sao?”

“Bởi vì mẫu thân con là đích nữ của Lâm gia Lang Nha. Nữ nhi Lâm gia ai nấy đều no đọc thi thư, không hề thua kém nam nhi. Con lớn lên bên cạnh mẫu thân, mưa dầm thấm đất.”

“Cảm thấy nữ tử không nên bị vùi dập, suy nghĩ này rất kỳ lạ sao?”

Cố Diễn Chi nhìn ta hồi lâu.

Sau đó ông gật đầu.

“Con nói đúng, không kỳ lạ.”

Ông kéo ngăn kéo lấy ra một tờ giấy, đẩy đến trước mặt ta.

“Đây là danh sách tiến cử cho kỳ thi Hương năm sau. Thư viện Bạch Lộc có ba suất.”

Tay ta hơi run lên.

“Con có muốn không?”

“Muốn ạ.”

“Con mới mười hai tuổi. Đối thủ trong kỳ thi Hương, nhỏ nhất cũng phải mười bảy mười tám tuổi. Con chắc chắn chứ?”

“Chắc chắn ạ.”

Cố Diễn Chi cầm bút lên, viết tên ta lên tờ giấy.

“Thẩm Thanh Viễn, con là học trò thông minh nhất mà ta từng dạy.”

“Nhưng thông minh không phải là thứ quan trọng nhất.”

“Thứ quan trọng nhất là gì ạ?”

“Gan dạ.”

Ông đặt bút xuống.

“Gan con đủ lớn.”

Khi ta bước ra khỏi thư phòng, trời đã tối mịt.

Ánh trăng treo trên mái ngói cong vuốt của thư viện, tỏa ánh sáng lạnh lẽo.

Ta nắm chặt lấy tờ thư tiến cử, đầu ngón tay trắng bệch.

Kỳ thi Hương năm sau, ta mười ba tuổi.

Nếu đỗ, ta sẽ là Cử nhân.

Cử nhân có thể tham gia thi Hội.

Thi Hội qua thì sẽ là Tiến sĩ.

Là Tiến sĩ, thì có thể làm quan.

Làm quan rồi, ai còn dám động đến ta?

Ai còn dám tra xét ta là nam hay nữ?

Ta áp chặt tờ thư tiến cử vào trước ngực.

Vải nịt ngực ép lấy da thịt vô cùng đau đớn.

Nhưng ta lại mỉm cười.

Mười ba tuổi. Kỳ thi Hương.

Trước khi khởi hành, nương ta đến thăm ta một chuyến.

Bà gầy đi rất nhiều.