Tôi là kiểu người giỏi nhất khoản đã sai thì cứ thuận theo cái sai mà làm tới.
Hồi nhỏ, mẹ luộc hai quả trứng, đưa hết cho chị gái tôi, rồi bảo rằng mình nhớ nhầm.
Tôi xua tay tỏ ý không để bụng. Nhưng ngay khi mẹ vừa ra khỏi nhà, tôi liền đem toàn bộ số trứng bà tích góp suốt một tháng ra luộc rồi ăn sạch.
Đến Tết, mẹ mua một cây vải đỏ, hứa sẽ may cho tôi và chị gái mỗi đứa một chiếc áo bông.
Ai ngờ bà lỡ tay cắt nhầm kích thước, thế là dứt khoát dùng hết số vải ấy may hai chiếc áo cho chị tôi.
Ngoài miệng, tôi vẫn bảo không sao. Quay đi, tôi liền tháo tung chiếc áo bông của mẹ, lấy vải may cho mình một chiếc.
…
Lần này, người đáng lẽ phải về nông thôn lao động là chị gái tôi, nhưng mẹ lại điền nhầm tên tôi vào đơn đăng ký.
Mẹ áy náy đến mức suốt ba ngày không dám nhìn thẳng vào mặt tôi.
Tôi rộng lượng phẩy tay:
“Không sao, vậy thì cứ thuận theo cái sai mà làm thôi.”
Thế là tôi lập tức tìm đến Chủ tịch Công đoàn Nhà máy Cơ khí.
“Tôi muốn ứng trước mười năm tiền lương của mẹ tôi, Lưu Phượng Anh!”
1
Chủ tịch Công đoàn, ông Triệu, phun cả ngụm trà trong miệng ra ngoài.
“Cháu nói lại xem nào? Cháu muốn ứng trước mười năm tiền lương của mẹ cháu?”
Tôi gật đầu.
“Đúng vậy. Lúc điền đơn đăng ký về nông thôn, mẹ cháu đã nhầm tên chị gái thành tên cháu, nên bà ấy phải bù đắp cho sai lầm này.”
Trong mắt ông Triệu thoáng hiện vẻ thương cảm.
“Chuyện này mà cũng nhầm được sao?”
Tôi kiên định đáp:
“Cháu tin mẹ không cố ý. Việc ứng trước tiền lương của mẹ cũng là để giảm bớt cảm giác tội lỗi trong lòng bà ấy.”
Ông Triệu sai người gọi mẹ tôi đến.
Vừa nghe tin tôi muốn ứng trước tiền lương của mình, mặt mẹ lập tức đỏ bừng.
“Con… con… con…”
Đến nói cũng không thành câu. Xem ra bà thực sự quá áy náy rồi.
Tôi bước tới đỡ lấy cánh tay mẹ.
“Mẹ, con biết mẹ lỡ điền nhầm tên con nên trong lòng rất áy náy, mấy ngày nay luôn bị lương tâm giày vò.”
Mẹ vừa định cãi lại, tôi đã lập tức ngắt lời:
“Con mới mười sáu tuổi đã phải thay chị gái mười chín tuổi về nông thôn lao động. Nếu không giải quyết chuyện này cho thỏa đáng, nước bọt của thiên hạ cũng đủ nhấn chìm mẹ rồi, đúng không?”
Lúc này, ông Triệu chen vào:
“Phượng Anh à, mọi người đều biết cô thương đứa con gái với chồng trước, nhưng đứa thứ hai cũng là con ruột của cô cơ mà!”
Năm xưa, mẹ tôi là hoa khôi của phòng tuyên truyền. Sau khi chồng mất, bà dẫn theo chị gái tôi tái giá với bố tôi, một người đàn ông độc thân lâu năm. Bà chọn ông chỉ vì ông thật thà, dễ sai khiến.
Bố tôi cũng làm việc tại nhà máy này, là thợ nguội bậc bảy.
Mẹ ấp úng:
“Tôi cũng đâu có cố ý, chỉ là lỡ tay thôi…”
Chị gái theo họ bố ruột là Tần, tên Tần Tranh Tranh.
Còn tôi theo họ bố mình là Lương, tên Lương Vi Vi.
Không biết phải lỡ tay đến mức nào mới có thể điền nhầm như thế nữa.
Ha ha.
Tôi nở nụ cười vô cùng chân thành:
“Con tin mẹ chỉ lỡ tay thôi. Nhưng sai thì vẫn là sai, mẹ cũng phải nghĩ đến danh tiếng của chị chứ.”
Nói xong, tôi quay sang ông Triệu:
“Hay là mỗi bên nhường một bước, chỉ ứng trước ba năm tiền lương của mẹ cháu thôi.”
Mẹ đứng sững tại chỗ, mãi một lúc sau mới lên tiếng:
“Ba năm nhiều quá, có thể bớt đi một chút không?”
Tôi nghiêm túc khuyên nhủ:
“Không nhiều đâu mẹ. Dù sao danh tiếng của chị còn đáng giá hơn nhiều. Mẹ thử nghĩ xem, nếu người ngoài biết chị ép đứa em gái mới mười sáu tuổi phải thay mình về nông thôn, sau này chị còn lấy chồng được không?”
Mẹ miễn cưỡng đồng ý.
Sau khi nhận được tiền, tôi đếm đi đếm lại ba lần rồi cẩn thận nhét vào túi.
Về đến nhà, mẹ do dự hồi lâu mới hỏi:
“Vi Vi, có phải trong lòng con rất oán hận mẹ không?”
Tôi thản nhiên đáp:
“Không oán hận. Chẳng phải mẹ đã bù đắp rồi sao!”
Trong lòng, tôi âm thầm bổ sung một câu:
Lỗi do mẹ gây ra mà hậu quả lại đổ lên đầu tôi, vậy mẹ cứ trả giá cho sai lầm của mình là được.
Tôi lại chìa tay ra.
“Mẹ đưa con ít phiếu mua vải đi. Con phải đến cửa hàng mậu dịch mua ít vải, chuẩn bị đồ dùng mang về nông thôn.”
Mẹ lộ vẻ khó xử:
“Phiếu vải trong nhà không còn nhiều. Mẹ còn phải để dành đến Tết may quần áo mới cho chị con nữa.”
Tôi chẳng buồn tranh cãi, quay người sang gõ cửa nhà bác Vương hàng xóm.
“Bác Vương, bác cho cháu mượn hai tờ phiếu vải được không ạ?”
Thời buổi này, phiếu vải là thứ vô cùng khan hiếm, nhà nào cũng chẳng dư dả.
Dĩ nhiên, tôi cũng chẳng thực sự định mượn phiếu vải của người ngoài.
2
Tôi đi gõ cửa từng nhà để hỏi mượn phiếu vải, cho đến khi cả khu nhà tập thể đều biết một chuyện:
Tôi phải thay chị gái về nông thôn lao động, vậy mà mẹ lại không chịu cho tôi phiếu vải.
Mấy người hàng xóm nhiệt tình lập tức kéo đến nhà khuyên nhủ mẹ tôi:
“Phượng Anh à, Vi Vi sắp phải về nông thôn rồi, phải ưu tiên sắm sửa đồ đạc cho con bé chứ.”
“Đúng đấy, Tranh Tranh có thiếu quần áo đâu.”
“Vi Vi phải thay chị về nông thôn mà chẳng hề trách cô. Đến mấy tờ phiếu vải cô cũng không cho, như thế chẳng phải khiến con bé lạnh lòng sao?”
…
Người này một câu, người kia một câu, khiến mẹ tôi đứng ngồi không yên.
Mãi một lúc sau, bà mới cố nặn ra được một câu:
“Bố ruột Tranh Tranh mất rồi, tôi chỉ sợ con bé phải chịu thiệt thòi.”
Vừa nghe vậy, mọi người đều sững sờ.
Tôi đập mạnh tay xuống bàn.
“Mẹ, sao mẹ vẫn nghĩ như thế? Tuy chị không còn bố ruột nhưng bố con luôn xem chị như con gái ruột. Trong nhà, thứ gì tốt cũng ưu tiên cho chị trước. Chị có phải chịu thiệt thòi bao giờ đâu!”
Bác Vương thấy vậy cũng lên tiếng:
“Mọi người đều nhìn thấy cả. Lương Đại Lực thương Tranh Tranh chẳng khác nào con gái ruột. Năm xưa Tranh Tranh nằm viện, viện phí lớn như thế, ông ấy chạy vạy vay mượn khắp nơi, cuối cùng cũng gom đủ.”
Thím Lưu cũng lắc đầu.
“Ngược lại, cô cứ để Vi Vi phải chịu thiệt thòi mãi.”
Mẹ cúi đầu, không nói một lời.
Tôi lựa đúng lúc lên tiếng, giọng nghẹn ngào như sắp khóc:
“Cháu chưa bao giờ trách mẹ thương chị hơn. Cháu chỉ muốn xin mấy tờ phiếu vải thôi. Cùng lắm sau khi về nông thôn, cháu tích công điểm rồi trả lại.”
“Thôi vậy, cháu cứ đến cổng nhà máy hỏi mượn từng người. Thế nào cũng có người tốt bụng chịu cho cháu mượn.”
Nói xong, tôi làm bộ định chạy ra ngoài.
Mọi người vội vàng kéo tôi lại, rồi thi nhau trách móc mẹ.
Mẹ tôi cũng không chịu nổi cảnh mất mặt này, đành nhanh chóng đưa phiếu vải cho tôi.
Tôi cất phiếu vải đi, nhân lúc hàng xóm còn chưa về, lại nói với mẹ:
“Mẹ, mẹ mua ít thịt cho con ăn đi. Trước đây, thịt trong nhà chỉ dành cho chị, đến nước canh thịt con còn chẳng được uống. Con sắp quên mất mùi vị thịt là thế nào rồi.”
Mọi người đều nhìn chằm chằm vào mẹ. Bà chỉ còn cách đồng ý.
Ngày hôm sau, tôi sung sướng được ăn thịt kho tàu.
Mẹ còn định gắp một miếng cho chị, tôi liền gạt phăng đôi đũa của bà.
“Chị ăn thịt đủ nhiều rồi, thiếu một bữa này cũng chẳng sao.”
Nói xong, tôi gắp một miếng thịt vào bát bố.
“Bố, bố cũng nếm thử xem thịt có vị gì đi. Mỗi tháng bố kiếm được bảy mươi lăm tệ, vậy mà trước đây đến một miếng thịt cũng chẳng được ăn.”
Rõ ràng bố tôi kiếm được không ít tiền, nhưng từ khi lấy mẹ, ban đầu ông phải trả những khoản nợ mẹ vay để chữa bệnh cho người chồng trước. Sau này, chị gái tôi nằm viện, ông lại gánh thêm một đống nợ.
Ông chẳng được ăn ngon, cũng chẳng có quần áo tử tế để mặc. Ông giống như con trâu già cần mẫn, dốc hết mọi thứ cho hai mẹ con họ.
Kéo theo đó, tôi cũng trở thành bàn đạp cho họ giẫm lên.
Hốc mắt chị gái lập tức đỏ hoe, trông như vừa phải chịu nỗi oan ức lớn lắm.
Mẹ thấy vậy thì xót xa vô cùng, hung hăng trừng mắt nhìn tôi.
“Con xem con kìa, nhất định phải nói những lời khó nghe như thế sao!”
Bố vội xua tay.
“Mọi người cứ ăn đi, bố không thích ăn thịt.”
Tôi cười nhạt:
“Con chỉ nói sự thật thôi. Bao nhiêu năm nay, tiền lương của bố đều tiêu hết cho mẹ và chị. Chẳng lẽ bố không xứng đáng được ăn thịt sao?”
3
Tôi lại gắp thêm mấy miếng thịt vào bát bố.
“Bố, mau ăn đi. Bố không ăn là con vứt đấy.”
Bố thở dài, đưa miếng thịt vào miệng, chậm rãi nhai.
Mẹ đập mạnh đôi đũa xuống bàn, kéo chị gái về phòng.
Hôm sau, tôi đến cửa hàng mậu dịch mua sắm một ít đồ dùng.
Khi trở về, mẹ đang nấu cơm trưa.
Bà bày lên bàn tận tám món ăn, còn thịnh soạn hơn cả Tết.
Chuông cảnh báo trong đầu tôi lập tức vang lên.
“Ăn nhiều vào nhé. Cứ xem bữa này là tiệc tiễn Vi Vi lên đường.”
Mẹ tươi cười rạng rỡ, cứ như những mâu thuẫn trước đây chưa từng tồn tại.
Tôi cũng chẳng khách sáo, ăn liền một mạch ba bát cơm.
Đúng lúc tôi đang ợ no, mẹ hắng giọng rồi lên tiếng:
“Ông Lương này, ông đi làm vất vả quá rồi. Hay là ông nghỉ việc, để Tranh Tranh vào làm thay đi!”
Bố sững sờ, vẻ mặt đầy kinh ngạc.
Mẹ nói tiếp:
“Trước khi tan ca hôm nay, ông cứ trình bày với nhà máy đi nhé.”
Hóa ra bà bày ra bữa cơm thịnh soạn là để chờ chuyện này.
Tôi e rằng một khi bố nhường công việc, hai mẹ con họ sẽ lập tức đá ông ra khỏi nhà.
Bố khó khăn lắm mới bật ra được một tiếng:
“Ừ.”
Ông ủ rũ bước ra ngoài, bóng lưng trông vô cùng bất lực.
Ngọn lửa giận trong lòng tôi càng lúc càng bùng lên dữ dội.
Buổi chiều, tôi đến phân xưởng nơi bố làm việc.
Ông đang lau chùi đống dụng cụ, động tác vô cùng chậm chạp.
Tôi gọi bố đi cùng đến văn phòng gặp giám đốc nhà máy.
Vừa gặp giám đốc, tôi lập tức đi thẳng vào vấn đề:
“Lưu Phượng Anh muốn Lương Đại Lực nhường công việc cho con gái lớn của bà ấy. Nhưng cháu cho rằng một người thợ nguội bậc bảy đóng góp cho nhà máy nhiều hơn một công nhân học việc rất nhiều.”
Tôi kể lại đầu đuôi sự việc, không giấu giếm điều gì.
Nghe xong, giám đốc đập mạnh tay xuống bàn.
“Đúng là làm bậy! Cả nhà máy chỉ có hai thợ nguội bậc bảy! Mau gọi Lưu Phượng Anh đến đây!”
Bố tôi từng nhiều lần được bình chọn là lao động tiên tiến, giám đốc nhà máy luôn rất coi trọng ông.
Mẹ vừa đến, giám đốc đã mắng cho một trận, từ chuyện bà thiển cận cho đến việc thiếu tinh thần tập thể.
Ông nói đến mức mẹ co rúm người sang một bên, không dám thở mạnh.
Tôi đề nghị với giám đốc:
“Mẹ cháu làm ở phòng tuyên truyền, công việc cũng đơn giản hơn. Hay là để chị gái cháu vào làm thay mẹ?”
Giám đốc vừa định gật đầu, mẹ đã liên tục xua tay.
“Con gái lớn của tôi vẫn chưa hồi phục sức khỏe, phải ở nhà dưỡng bệnh, không thay công việc của ai hết!”
Cuối cùng, giám đốc nhấn mạnh thêm lần nữa:
“Nhà máy không thể thiếu ông Lương, nhưng thiếu cô thì vẫn được!”
Mặt mẹ trắng bệch, đành xám xịt bỏ về.
Khi trời vừa nhá nhem tối, mẹ tan làm trở về, đóng cửa rầm rầm.
Bà trừng mắt nhìn tôi:
“Lương Vi Vi! Mày nhất định phải phá đám tao mới chịu phải không? Chuyện đang tốt đẹp, tất cả đều bị mày phá hỏng!”
Tôi đang ngồi trên ghế nhặt rau, chậm rãi ngước mắt lên.
“Mẹ, mẹ không có tinh thần tập thể tức là mẹ đã phạm sai lầm rồi. Con chỉ đang giúp mẹ sửa sai thôi mà.”
Lồng ngực mẹ phập phồng dữ dội.
“Tranh Tranh đáng thương lắm! Nó không còn bố ruột, chẳng lẽ tao không được tính toán cho tương lai của nó sao?”
Tôi bước tới vỗ lưng bà.
“Con hiểu mà. Chính vì thế mẹ càng nên để chị thay công việc của mẹ chứ. Làm ở phòng tuyên truyền nhẹ nhàng hơn ở phân xưởng rất nhiều. Con cũng thương chị, không muốn chị phải xuống phân xưởng làm công nhân học việc.”
