Cậu tôi nói muốn mời tôi đi ăn, nhưng địa điểm hẹn lại là một ngân hàng.

Vừa bước vào, tôi đã cảm thấy có gì đó không ổn.

Em họ tôi cúi đầu ngồi trong góc, còn mợ thì cười tươi đến mức những nếp nhăn trên mặt hằn rõ.

Sau vài câu hỏi han, mợ đẩy một tập tài liệu đến trước mặt tôi.

“Cháu có công việc ổn định, dòng tiền trong tài khoản cũng đẹp. Giúp em cháu đứng ra bảo lãnh một chút nhé.”

Tôi mở trang đầu tiên.

Người đồng trả nợ.

Tiền trả góp mỗi tháng là 19.200 tệ.

Thời hạn vay hai mươi năm.

Tổng khoản vay: 4 triệu 380 nghìn tệ.

Tôi bật cười, lấy điện thoại ra gọi cảnh sát ngay lập tức.

Tất cả mọi người trong sảnh ngân hàng đều quay sang nhìn bàn chúng tôi.

Sắc mặt mợ tôi lúc ấy còn khó coi hơn cả những con số trên tập tài liệu.

Khi cậu gọi điện đến, tôi đang ngồi ăn cơm hộp ở công ty.

“Tối nay ra ngoài ăn một bữa đi, cậu mời.”

Tôi vừa nhai đùi gà vừa trả lời, chẳng suy nghĩ gì nhiều.

“Được ạ. Mấy giờ? Ở đâu?”

“Sáu giờ, ở con phố phía đông thành phố. Đến lúc đó cậu gửi định vị cho cháu.”

Cúp máy xong, tôi còn khá vui.

Bình thường cậu rất ít khi chủ động liên lạc với tôi. Đột nhiên mời đi ăn, tôi cứ tưởng có chuyện tốt gì.

Năm giờ năm mươi lăm phút, cậu gửi định vị đến.

Tôi mở ra xem rồi ngẩn người.

Không phải nhà hàng.

Mà là ngân hàng.

Chi nhánh phía đông thành phố.

Tôi nhắn lại cho cậu:

“Cậu gửi nhầm rồi à? Đây là ngân hàng mà.”

“Không nhầm đâu. Cháu cứ đến đi, tới nơi rồi nói.”

Tôi đứng trước cửa ngân hàng, do dự khoảng mười giây.

Lúc đẩy cửa bước vào, trong sảnh không có nhiều người.

Ở khu vực tư vấn bên tay phải, cậu tôi đang ngồi đó.

Bên cạnh là mợ.

Kế bên nữa là em họ tôi, Phương Tề.

Phương Tề cúi gằm mặt, chăm chú nhìn màn hình điện thoại, hoàn toàn không ngẩng lên nhìn tôi.

Mợ vừa thấy tôi đã đứng bật dậy, cười tươi đến mức mặt đầy nếp nhăn.

“Ôi, đến rồi, đến rồi! Mau ngồi xuống đi!”

Bên cạnh mợ còn có một người phụ nữ tôi chưa từng gặp.

Cô ta khoảng hai mươi lăm, hai mươi sáu tuổi, trang điểm rất kỹ, môi tô son đỏ rực.

“Đây là bạn gái của em cháu, tên Hàn Dĩnh.”

Hàn Dĩnh mỉm cười với tôi, gật đầu chào nhưng không nói gì.

Tôi kéo ghế ngồi xuống.

“Cậu, chẳng phải cậu bảo đi ăn sao?”

Cậu cầm cốc giấy uống nước, không trả lời.

Mợ lên tiếng thay.

“Lát nữa ăn cũng được, trước tiên giải quyết chút việc đã.”

“Việc gì mà phải đến ngân hàng giải quyết ạ?”

Mợ lấy từ trong túi xách ra một chiếc túi đựng hồ sơ bằng giấy kraft màu nâu, bên trong căng phồng.

Bà mở miệng túi, rút tài liệu ra rồi trải lên bàn.

“Cháu có công việc ổn định, dòng tiền trong tài khoản cũng đẹp. Giúp em cháu đứng ra bảo lãnh một chút nhé.”

Tôi không động đậy.

“Bảo lãnh chuyện gì?”

“Phương Tề với Tiểu Hàn sắp kết hôn rồi. Hai đứa đã mua một căn nhà, bây giờ chỉ còn thiếu chữ ký cuối cùng thôi.”

Bà đẩy tập tài liệu đến trước mặt tôi.

“Cháu cứ xem đi, chỉ là làm thủ tục cho đủ quy trình thôi.”

Tôi mở trang đầu tiên.

Không phải bảo lãnh.

Ngay chính giữa phần tiêu đề in năm chữ.

Người đồng trả nợ.

Tên tôi đã được điền sẵn vào ô thứ hai.

Số căn cước công dân, đơn vị công tác, thu nhập hằng tháng.

Tất cả đều được điền đầy đủ.

Tôi nhìn xuống dưới.

Tổng số tiền vay: 4.380.000 tệ.

Khoản trả góp hằng tháng: 19.200 tệ.

Thời hạn vay: 20 năm.

Tôi gấp tập tài liệu lại.

Đèn trong ngân hàng sáng đến mức khuôn mặt ai cũng không có một chút bóng tối.

Tôi ngẩng lên nhìn cậu.

“Ai đã đưa thông tin cá nhân của cháu cho mọi người?”

Cậu không nói gì.

Mợ mỉm cười, vỗ nhẹ lên mu bàn tay tôi.

“Mẹ cháu đưa đấy. Người một nhà với nhau, có gì đâu mà phải hỏi.”

Tôi rút tay về.

Ba chữ “người một nhà” thốt ra từ miệng mợ khiến tôi cảm thấy vô cùng chói tai.

“Mợ, người đồng trả nợ và người bảo lãnh không giống nhau. Mợ biết chứ?”

Mợ chớp mắt.

“Hả? Chẳng phải đều như nhau sao? Chỉ cần ký một chữ thôi mà.”

“Không giống nhau.”

Tôi chỉ vào dòng chữ trên tài liệu.

“Người đồng trả nợ có nghĩa là nếu tháng nào Phương Tề không trả tiền, ngân hàng sẽ trực tiếp tìm cháu đòi nợ. Không phải có khả năng tìm cháu, mà chắc chắn sẽ tìm cháu.”

“Hai mươi năm, mỗi tháng hơn mười chín nghìn tệ.”

“Khoản vay này sẽ xuất hiện trong hồ sơ tín dụng của cháu. Sau này cháu muốn mua nhà, mở thẻ tín dụng hay thực hiện bất kỳ giao dịch nào liên quan đến ngân hàng, khoản nợ này đều sẽ được tính vào.”

Nụ cười trên mặt mợ bắt đầu gượng gạo.

“Cháu nói nghiêm trọng thế làm gì? Tháng nào Phương Tề cũng trả tiền mà, sẽ không bắt cháu bỏ ra một xu nào đâu.”

Tôi quay sang nhìn Phương Tề.

“Mỗi tháng em kiếm được bao nhiêu?”

Cuối cùng Phương Tề cũng chịu ngẩng đầu.

“…Hơn bảy nghìn tệ.”

Hơn bảy nghìn.

Tiền trả góp mỗi tháng hơn mười chín nghìn.

Tôi không nhịn được mà bật cười.

“Bản thân em còn không đủ tiền trả nợ, dựa vào đâu mà dám đảm bảo ngân hàng sẽ không tìm chị?”

Phương Tề há miệng nhưng chẳng nói được lời nào.

Lúc này, Hàn Dĩnh ngồi bên cạnh mới chịu lên tiếng.

“Tiền trả góp đâu phải mình anh ấy trả. Hai chúng em cùng trả mà.”

“Vậy thu nhập của em là bao nhiêu?”

Hàn Dĩnh khựng lại.

“Em… hiện tại đang tìm việc.”

Đang tìm việc.

Có nghĩa là không có thu nhập.

Tôi đặt tập tài liệu xuống bàn, ngả người vào lưng ghế.

“Cậu, cháu hỏi cậu một câu, cậu phải trả lời thật lòng.”

Cậu đặt cốc giấy xuống, nhìn tôi.

“Căn nhà này đã trả trước bao nhiêu?”

Cậu do dự.

Mợ vội vàng chen ngang:

“Tiền trả trước là cả nhà góp lại, ba mươi phần trăm. Cháu không cần quan tâm chuyện đó.”

“Cháu không hỏi mợ. Cháu đang hỏi cậu.”

Cậu thở dài.

“Tiền trả trước… vẫn chưa đủ, nên phải vay thêm họ hàng một ít.”

“Vay bao nhiêu?”

“Hơn hai trăm nghìn tệ.”

Trong lòng tôi đã hiểu đại khái.

Một căn nhà trị giá 4 triệu 380 nghìn tệ, trả trước ba mươi phần trăm cần khoảng 1 triệu 310 nghìn tệ.

Nhà cậu tự bỏ ra hơn một triệu, vay thêm hơn hai trăm nghìn.

Chỉ riêng khoản trả trước đã vét sạch tiền tiết kiệm của cả nhà.

Mỗi tháng phải trả hơn mười chín nghìn tệ, trong khi Phương Tề chỉ kiếm được bảy nghìn, còn Hàn Dĩnh thì thất nghiệp.

Bọn họ không có khả năng trả nợ.

Ngay từ đầu, họ đã biết mình không thể trả nổi.

Cho nên mới cần kéo thêm một “người đồng trả nợ” vào.

Đây không phải nhờ giúp đỡ.

Mà là tìm người gánh nợ thay.

“Mợ.”

Tôi nhìn thẳng vào bà.

“Mợ không tìm cháu để nhờ bảo lãnh. Mợ muốn cháu cùng gánh khoản vay này.”

“Hơn nữa, mợ đã lấy thông tin căn cước của cháu từ trước, điền sẵn toàn bộ hồ sơ. Hôm nay gọi cháu đến chỉ để bắt cháu lăn tay ký tên.”

“Ngay cả ý định bàn bạc với cháu, mợ cũng không có.”

Sắc mặt mợ lập tức sa sầm.

“Sao lại không bàn bạc? Hôm nay chẳng phải đang bàn bạc đây sao?”

“Hồ sơ đã điền hết rồi mà gọi là bàn bạc à?”

Tôi không hề cao giọng.

Nhưng sau khi câu này vừa dứt, một nhân viên ngân hàng đi ngang cũng quay sang nhìn chúng tôi.

Mợ hạ thấp giọng.

“Con bé này, sao cháu lại ăn nói như thế? Năm xưa lúc bố cháu không còn, ai là người giúp cháu đóng học phí? Ai cho cháu tiền sinh hoạt?”

Lại đến rồi.

Tôi đã chờ chính câu nói này.

Mỗi lần muốn tôi làm gì, bà đều lôi chuyện bố tôi ra.

Năm bố mất, tôi mới mười hai tuổi.

Đúng là cậu từng giúp đỡ gia đình tôi.

Nhưng khoản tiền ấy sau này mẹ tôi đã trả hết.

Không thiếu một xu.

“Mợ, khoản tiền đó mẹ cháu đã trả hết từ sáu năm trước rồi.”

“Tiền có thể trả hết, nhưng ân tình có thể trả hết được sao?”

Tôi nhìn chằm chằm bà, không tiếp lời.

Bởi tôi biết, chỉ cần đáp lại là sẽ rơi vào cái bẫy ấy.

Mợ thấy tôi im lặng, tưởng rằng tôi đang dao động.

Bà lập tức thay đổi sắc mặt, giọng điệu cũng dịu xuống.

“Mợ đâu có ép cháu. Cháu thử nghĩ xem, Phương Tề với cháu lớn lên bên nhau từ nhỏ. Bây giờ em sắp kết hôn, cháu làm chị mà không giúp một tay, truyền ra ngoài cũng chẳng hay ho gì.”

“Hơn nữa, cháu cũng đâu có thiệt. Trên giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà có thể thêm tên cháu vào.”

Thêm tên tôi?

Gắn khoản vay 4 triệu 380 nghìn tệ vào người tôi suốt hai mươi năm, chỉ để đổi lấy một cái tên trên giấy tờ căn nhà của người khác?

Tôi lấy điện thoại từ trong túi ra.

“Cháu làm gì đấy?” Mợ hỏi.

“Gọi điện.”

“Gọi cho ai?”

“Mẹ cháu.”

Tôi bấm số.

Điện thoại đổ chuông hai lần thì mẹ bắt máy.

“Mẹ, có phải mẹ đã đưa thông tin căn cước của con cho cậu không?”

Đầu dây bên kia im lặng khoảng ba giây.

“…Cậu con nói chỉ cần làm vài thủ tục thôi.”

“Thủ tục gì? Mẹ có biết cậu lấy thông tin của con để làm gì không?”

“Cậu nói giúp Phương Tề làm một số giấy tờ, cần con…”

“Cậu bắt con đứng tên người đồng trả nợ. Khoản vay mua nhà 4 triệu 380 nghìn tệ, trả trong hai mươi năm.”

Đầu dây bên kia lập tức im bặt.

Một lúc sau, giọng mẹ tôi thay đổi.

“Cái gì? Cậu con nói với mẹ là… chỉ cần ký một cái tên, không cần con bỏ tiền mà.”

Tôi ngẩng lên liếc mợ.

Sắc mặt bà lúc này đã rất khó coi.

“Mẹ, mẹ bị lừa rồi. Bản sao căn cước là mẹ đưa cho cậu đúng không? Thế còn giấy xác nhận công tác?”

“Giấy xác nhận công tác… Không có. Mẹ chỉ gửi ảnh mặt trước và mặt sau căn cước của con thôi.”

“Vậy ai đã lấy sao kê lương của con?”

Lần này đến lượt tôi im lặng.

Tôi mở lại tập tài liệu, nhìn chằm chằm vào tên đơn vị công tác và con số thu nhập hằng tháng ghi trên đó.

Con số không đúng.

Thu nhập ghi trong hồ sơ cao hơn thu nhập thực tế của tôi bốn nghìn tệ.

Họ đã làm giả.

Bản thân tập hồ sơ này đã có vấn đề.

Tôi đặt điện thoại xuống, nhìn cậu.

“Cậu, thu nhập hằng tháng ghi trên này không phải thu nhập thật của cháu. Cậu có biết làm giả hồ sơ vay vốn là hành vi như thế nào không?”

Sắc mặt cậu lập tức thay đổi.

“Chuyện này… không phải cậu làm. Bên môi giới làm đấy.”

“Môi giới làm mà cậu không biết sao? Trên hồ sơ là tên cháu. Nếu xảy ra chuyện, người phải chịu trách nhiệm là cháu.”

Mợ cuống lên, lập tức vươn tay định giật lại tập tài liệu.

“Được rồi, được rồi. Không ký thì thôi. Đưa hồ sơ lại cho mợ.”

Tôi giữ chặt tập giấy.

“Trong hồ sơ này có thông tin cá nhân của cháu, còn có cả giấy xác nhận thu nhập giả. Cháu không thể đưa cho mợ.”

“Cháu có ý gì?”

“Cháu phải giữ lại.”

Mợ đứng bật dậy.

“Con bé này, cháu còn nhỏ mà làm loạn cái gì? Cậu cháu có lòng tốt mới gọi cháu đến.”

“Có lòng tốt gọi cháu đến gánh khoản vay hơn bốn triệu tệ sao?”

Tôi cũng đứng lên.

Mọi người trong sảnh ngân hàng đã bắt đầu nhìn về phía chúng tôi.

Tôi không hề hạ thấp giọng.

“Mợ, cháu nhắc lại lần nữa. Cháu không ký, cũng tuyệt đối sẽ không ký.”

“Tập hồ sơ này cháu phải mang đi. Nếu mợ không đồng ý, cháu sẽ báo cảnh sát, để họ đến xem những giấy tờ giả mạo này rốt cuộc là chuyện gì.”

“Cháu!”

Ngón tay mợ run lên bần bật.

“Năm xưa mợ bảo cậu cháu giúp đỡ nhà cháu, bây giờ cháu báo đáp như thế này à?”

“Khoản tiền đó đã trả rồi.”

“Mợ không nói đến tiền!”

“Ngoài tiền ra, mợ đã từng giúp gia đình cháu chuyện gì khác chưa?”

Nói xong câu ấy, miệng mợ há hốc, mãi không khép lại được.

Bà không thể trả lời.

Bởi quả thật chẳng còn chuyện gì khác.

Khoản tiền giúp đỡ năm xưa tổng cộng là hai mươi sáu nghìn tệ.

Mẹ tôi ăn uống tiết kiệm, dành dụm từng đồng, sáu năm trước đã trả cả gốc lẫn lãi đúng ba mươi nghìn tệ.

Bốn nghìn tệ trả thêm là do mẹ cảm thấy mình mắc nợ ân tình, nên chủ động đưa nhiều hơn.