Khi con trai bước ra khỏi phòng thi, trên mặt nó thoáng một nụ cười.
Rất nhẹ, giống như vừa trút được gánh nặng.
Nó đi đến trước mặt tôi, đứng định thần, nhìn tôi một giây.
“Mẹ, con nộp giấy trắng rồi.”
Nó nói câu đó thản nhiên như thể đang nói “Mẹ, con thi xong rồi”.
Tôi đứng dưới gốc cây bên cổng trường, xung quanh là những phụ huynh tay cầm bình giữ nhiệt đã túc trực suốt ba tiếng đồng hồ.
Có người đang khóc, là kiểu khóc vì vui mừng.
Có người đang hỏi điểm, dù kết quả còn chưa có.
Có người đã bắt đầu tính xem nên đăng ký vào trường đại học nào.
Tôi đứng ch /ết trân tại chỗ, não bộ trống rỗng mất một giây.
Sau đó, một ý nghĩ hiện lên rõ mồn một:
Hai triệu tệ.
Tôi đã dùng mười tám năm, tiêu tốn hai triệu tệ.
Chỉ để mua về tờ giấy trắng này.
Nó nhìn tôi, thần sắc có chút thấp thỏm, một chút luống cuống.
Không giống như áy náy.
Mà giống như đang đợi tôi hỏi tại sao.
Tôi không hỏi.
Tôi nói: “Về nhà thôi.”
1.
Về đến nhà, Lâm Kiến Quân đang ngồi trên ghế sofa.
Trong điện thoại đang mở một trò chơi, tiếng súng nổ lạch cạch.
Vũ Bác vào cửa, thay giày, đi thẳng vào phòng mình, tiếng cửa đóng lại khô khốc.
Tôi đứng giữa phòng khách, nghe tiếng súng đó, nhìn nghiêng khuôn mặt của Lâm Kiến Quân.
“Vũ Bác nộp giấy trắng rồi.”
Anh ta không ngẩng đầu.
“Ờ.”
Tôi đợi năm giây.
Không hỏi tại sao.
Không hề chấn động.
Cũng không có ý định đặt điện thoại xuống.
Năm giây sau anh ta đá /nh xong một ván, úp ngược điện thoại xuống, vươn vai một cái.
“Chậc, chắc thằng bé áp lực quá mà.”
Anh ta đứng dậy, cầm điều khiển từ xa chuyển kênh.
“Tôi đã bảo rồi, đừng có gây áp lực lớn cho nó quá.”
Anh ta chuyển đến một kênh thể thao.
“Bên cô suốt ngày báo danh lớp này lớp nọ, đứa trẻ cũng là con người, chứ có phải cái máy đâu.”
Anh ta quay đầu nhìn tôi một cái.
“Vả lại, thi không tốt thì đã sao, học hành đâu phải con đường duy nhất.”
Anh ta ngồi lại xuống sofa, gác chân lên bàn trà.
“Có tôi ở đây, lo cái gì.”
Tôi không nói gì.
Tôi vào bếp rót một ly nước, đứng bên bồn rửa bát, uống cạn.
Sau đó ngồi xuống bàn ăn, nhẩm lại đống sổ sách trong đầu suốt những năm qua.
Đây không phải lần đầu tôi nhẩm lại.
Nhưng hôm nay, tôi muốn nhẩm lại một lần nữa.
Vũ Bác 5 tuổi: Lớp huấn luyện tư duy, một khóa 3.800 tệ, học trong 4 năm, tổng cộng khoảng 26.000 tệ. (~100tr)
Lâm Kiến Quân lúc đó nói gì? “Trẻ con tí tuổi đầu, báo danh mấy lớp này làm gì, sớm quá.”
Tiền ai trả? Tôi trả.
Vũ Bác 7 tuổi: Lớp tiếng Anh với giáo viên nước ngoài, một giờ 480 tệ, một tuần hai buổi, một năm khoảng 50.000 tệ. Học liên tục 5 năm. Tổng cộng 250.000 tệ. (~1tỷ)
Lâm Kiến Quân đã nói gì? “Học lắm ngoại ngữ thế làm gì, có ra nước ngoài đâu, tiền nhiều quá hóa rồ à.”
Có bỏ ra đồng nào không? Không.
Sau hai chuyện này, tôi hiểu ra một điều: Chuyện tiền nong, tôi không thể trông cậy vào anh ta.
Tôi bắt đầu tiết kiệm.
Tôi làm kế toán cho một doanh nghiệp nước ngoài, những năm đó lương cứng cộng hoa hồng, thu nhập sau thuế mỗi năm khoảng hơn 300.000 tệ.
Mỗi năm tôi tiết kiệm 150.000 tệ, gửi trong 5 năm, gom được 750.000 tệ. (~3tỷ)
Vũ Bác cuối tiểu học đến trung học: Lớp bồi dưỡng thi đấu, dạy kèm một kèm một, trại hè khép kín. Mỗi năm chi phí từ 200.000 đến 250.000 tệ. (~1tỷ)
Ba năm, tiêu sạch hơn 700.000 tệ tiền tiết kiệm. (~2,7tỷ)
Lên lớp 9, bắt đầu giai đoạn nước rút, chi phí còn cao hơn nữa.
Tôi nói với Lâm Kiến Quân: “Học kỳ này em muốn đăng ký lớp cấp tốc cho Vũ Bác, 38.000 tệ, anh góp một nửa nhé?” (~150tr)
Anh ta nói: “Kiếp trước tôi nợ mấy cái lò luyện thi đó chắc?”
Tôi hỏi: “Có góp hay không?”
Anh ta bảo: “Dạo này tôi đang kẹt tiền.”
Tôi hỏi: “Anh có lúc nào mà không kẹt?”
Anh ta im lặng. Cuối cùng đưa cho tôi 5.000 tệ. (~20tr)
Sau khi lên cấp ba: Chi phí bước sang một đẳng cấp khác.
Dạy kèm một kèm một, mỗi giờ từ 380 đến 500 tệ, một tuần cố định 8 đến 10 tiếng.(1,6tr-1,8tr)
Cộng thêm các loại bồi dưỡng chuyên đề, trại huấn luyện liên khảo, tập huấn khép kín kỳ nghỉ đông và hè.
Mỗi năm ít nhất 400.000 tệ. (~1,5tỷ)
Ba năm cấp ba, tôi đổ hết tiền lương vào đó, vậy mà vẫn còn một lỗ hổng lớn.
Tôi đi vay tiêu dùng ngân hàng. 1,2 triệu tệ, trả trong 5 năm. Lãi suất 7%/năm. Mỗi năm tiền lãi gần 90.000 tệ.(~350tr)
Tôi không nói cho Lâm Kiến Quân biết.
Tôi biết nếu nói ra, anh ta sẽ bảo: “Vay tiền? Cô điê /n rồi à?”
Sau đó sẽ là: “Cô tự muốn vay thì tự đi mà lo, tôi không quản.”
Và rồi một ngày nào đó nếu có chuyện xảy ra, anh ta sẽ nói: “Đây là cô tự quyết định, ngay từ đầu tôi đã không đồng ý.”
Cho nên tôi không nói với anh ta. Một mình tôi gánh vác.
Mười tám năm qua, tôi chưa từng mua bộ quần áo nào quá 3.000 tệ.
Chưa từng đi du lịch.
Điện thoại dùng 6 năm, hỏng hẳn mới thay.
Tôi cứ ngỡ, tất cả những điều này đều xứng đáng.
Hôm nay, Vũ Bác bước ra khỏi phòng thi, nói bốn chữ: “Mẹ, giấy trắng rồi.”
Tôi ngồi bên bàn ăn, ly nước đã cạn khô nhưng không đứng dậy rót thêm.
Lâm Kiến Quân ở phòng khách xem thể thao, thỉnh thoảng lại hô lên “Bóng hay lắm”.
Vũ Bác ở trong phòng, im lặng lìm lịm.
Tôi không biết mình đang nghĩ gì. Chỉ cứ ngồi đó.
Ngồi rất lâu.
Rồi trong đầu hiện lên một câu nói, không biết là đang nói về ai:
Tôi cứ ngỡ mình đang tiêu tiền.
Hóa ra, tôi đang tiêu chính mạng sống của mình.
2.
Chuyện Vũ Bác nộp giấy trắng, ngày hôm sau đã lan truyền khắp các nhóm phụ huynh.
Có người nhắn tin riêng cho tôi bảo: “Con còn trẻ, năm sau thi lại”.
Có người chẳng nói gì, trực tiếp xóa tôi ra khỏi nhóm.
Tôi không quan tâm những điều đó.
Tôi chỉ đang nghĩ xem chuyện này đã xảy ra như thế nào.
Có ba chuyện, tôi nhớ rất rõ.
Chuyện thứ nhất, là vào mùa thu năm Vũ Bác học lớp 8.
Tôi đăng ký cho nó một lớp tập huấn thi đấu Toán Lý Hóa, giáo viên danh tiếng toàn quốc, một khóa 68.000 tệ trong ba tháng.
Tối hôm đó tôi đang chuyển khoản, Lâm Kiến Quân đi đến đứng bên cạnh.
“Lại đăng ký học à?”
“Lớp thi đấu.”
Anh ta cúi người nhìn số tiền chuyển khoản.
“68.000 tệ?”
“Đúng.”
Anh ta hít một hơi sâu.
“Mấy cái lớp thi đấu này có tác dụng gì, có cộng điểm đại học đâu.”
“Để rèn luyện tư duy logic, kinh nghiệm thi đấu cũng có thể—”
“Thôi thôi,” anh ta phẩy tay, “mấy cái trung tâm này toàn lừa phụ huynh thôi, thế mà cô cũng tin.”
Vũ Bác ngồi ngay cạnh đó làm bài tập, nó đã nghe hết những lời này.
Nó ngẩng đầu lên nói:
“Bố nói hình như cũng có lý, thành tích thi đấu đâu có tính trực tiếp vào điểm thi đại học đâu mẹ.”
Tôi không nói gì. Tôi vẫn chuyển khoản, nộp tiền.
Chuyển xong, tôi nhìn Vũ Bác một cái. Nó cúi đầu tiếp tục làm bài.
Cây bút khựng lại một nhịp, rồi mới viết tiếp.
Cái khựng đó, tôi đã chú ý thấy. Nhưng tôi cứ ngỡ đó chỉ là một câu nói bâng quơ.
Chuyện thứ hai, là vào cuối học kỳ 1 năm lớp 10.
Lần đó bài thi Toán nó làm không tốt, được 113 điểm, thấp hơn bình thường gần 20 điểm.
Tối hôm đó tôi ở trong phòng giúp nó xem lại các câu sai.
Phân tích đến câu đại tự luận thứ ba, tôi nói: “Câu này hướng tư duy bị đứt đoạn ở đâu?”
Nó không trả lời câu hỏi đó. Nó nói một câu khác:
“Mẹ, mẹ thấy trường đại học nhất định phải tốt hơn trường nghề sao?”
Tôi sững người một chút. “Sao con lại hỏi thế?”
“Thì con hỏi bừa vậy thôi.”
Tôi tiếp tục phân tích câu hỏi đó, nó phối hợp trả lời nhưng tâm trí treo ngược cành cây.
Lúc sau Lâm Kiến Quân vào gọi chúng tôi ra ăn đêm.
Vũ Bác đi ra cùng anh ta, Lâm Kiến Quân vỗ vai nó:
“Thi không tốt cũng không sao, tàm tạm là được rồi, học đại học cũng không phải con đường duy nhất đâu con.”
Vũ Bác gật đầu, nở một nụ cười.
Nụ cười đó, là kiểu nụ cười nhẹ nhõm.
Khác hẳn với dáng vẻ của nó khi đứng trước mặt tôi.
Chuyện thứ ba, diễn ra đúng một tháng trước kỳ thi liên khảo.
Vũ Bác vừa kết thúc khóa tập huấn khép kín mùa hè, về nhà tối hôm đó, nó ném hành lý vào phòng rồi nằm vật ra sofa, nói:
“Mẹ, con mệt rồi.”
“Mệt thì nghỉ ngơi hai ngày, ngày kia—”
“Không phải kiểu mệt đó.” Nó nhìn chằm chằm lên trần nhà.
“Mẹ, con bắt đầu đi học thêm từ năm lớp 3, đến tận bây giờ là mười năm rồi.”
“Mẹ biết.”
“Kỳ nghỉ của bạn học con có thể đi chơi game, đi leo núi, có thể ngủ đến trưa. Còn kỳ nghỉ nào của con cũng chôn chân ở lò luyện thi.”
Tôi không nói gì.
“Mẹ, con hỏi mẹ một câu.” Nó quay sang nhìn tôi. “Mẹ có thấy chuyện này đáng không?”
Tôi nói: “Đáng, bởi vì—”
“Bố nói với con,” nó ngắt lời tôi, “Bố bảo dù con thi cử ra sao, bố cũng sẽ thu xếp cho con hết.”
Tôi lặng người đi một giây.
“Bố nói bố có quen biết người này người nọ, có thể sắp xếp công việc, sắp xếp một con đường phát triển tốt. Bố bảo học giỏi không bằng có xuất phát điểm tốt.”
Nó dừng lại một chút, rồi nói tiếp:
“Bố nói, mẹ ép con như vậy là vì mẹ không tin vào thực lực của gia đình mình.”
Căn phòng trở nên im lặng đến đáng sợ.
Vũ Bác nhìn tôi, đợi tôi trả lời.
Tôi hỏi nó: “Bố con đã nói với con những lời này trong bao lâu rồi?”
Nó nghĩ ngợi một hồi.
“Đại khái là… hai năm? Từ năm lớp 10?”
“Từ kỳ nghỉ hè năm lớp 10, bố đã bắt đầu nói với con rồi.”
Tôi đứng dậy, bước ra khỏi phòng.
Đứng ở hành lang rất lâu.
Hai năm.
Từ kỳ nghỉ hè năm lớp 10.
Lâm Kiến Quân đã dùng hai năm để từng chút một bẻ lái suy nghĩ của Vũ Bác sang một hướng khác.
