Cậu nói mời tôi đi ăn cơm, địa điểm gặp mặt lại hẹn ở ngân hàng.
Tôi vừa bước vào cửa đã thấy có gì đó sai sai.
Em họ cúi gằm mặt ngồi trong góc, mợ thì cười nhăn nhúm cả mặt.
Hàn huyên được hai phút, mợ đẩy một tập tài liệu đến trước mặt tôi.
“Công việc của cháu ổn định, sao kê tài khoản cũng đẹp, đứng ra bảo lãnh cho em cháu đi.”
Tôi lật trang đầu tiên ra.
Người đồng trả nợ, tiền trả góp hàng tháng một vạn chín, thời hạn vay hai mươi năm.
4,38 triệu tệ.
Tôi bật cười, rút thẳng điện thoại ra báo cảnh sát.
Tất cả những người trong sảnh ngân hàng đều nhìn về phía bàn chúng tôi.
Sắc mặt của mợ, còn khó coi hơn cả con số trên tập tài liệu kia.
1
Lúc cậu gọi điện thoại tới, tôi đang ăn cơm hộp ở công ty.
“Tối ra ngoài ăn bữa cơm, cậu mời cháu.”
Tôi đang nhai đùi gà, cũng không nghĩ ngợi gì nhiều.
“Vâng, mấy giờ ạ? Ở đâu hả cậu?”
“Sáu giờ, con phố ở phía Đông thành phố, lát nữa cậu gửi định vị cho cháu.”
Cúp điện thoại tôi còn thấy khá vui.
Bình thường cậu chẳng mấy khi chủ động liên lạc với tôi, đột nhiên mời đi ăn, tôi còn tưởng là có chuyện gì tốt.
Sáu giờ kém năm phút, định vị được gửi tới.
Tôi mở ra xem, sững sờ.
Không phải quán ăn.
Là ngân hàng.
Chi nhánh phía Đông thành phố.
Tôi gửi lại cho cậu một tin nhắn: “Cậu gửi nhầm ạ? Đây là ngân hàng mà.”
“Không nhầm đâu, cháu cứ đến trước đi, đến rồi nói tiếp.”
Tôi đứng trước cửa ngân hàng, do dự mất chừng mười giây.
Lúc đẩy cửa bước vào, trong sảnh không có nhiều người.
Ở khu vực đàm phán bên tay phải, cậu đang ngồi đó.
Bên cạnh là mợ.
Bên cạnh nữa là cậu em họ Phương Tề.
Phương Tề cúi gằm mặt, chằm chằm nhìn vào màn hình điện thoại của mình, không hề ngước mắt nhìn tôi.
Mợ nhìn thấy tôi thì đứng lên, cười đến nhăn nhúm cả mặt.
“Ây da, đến rồi đến rồi, mau ngồi đi.”
Bên cạnh bà ấy còn có một người phụ nữ tôi chưa từng gặp bao giờ, tầm hai lăm hai sáu tuổi, trang điểm rất kỹ càng, môi tô son đỏ chót.
“Đây là bạn gái của em cháu, tên là Hàn Dĩnh.”
Hàn Dĩnh cười với tôi một cái, gật đầu, không nói gì.
Tôi kéo ghế ngồi xuống.
“Cậu, không phải bảo là đi ăn cơm ạ?”
Cậu bưng cốc giấy uống nước, không tiếp lời.
Mợ lên tiếng thay ông.
“Ăn cơm lát nữa ăn, làm chút việc trước đã.”
“Việc gì mà phải làm ở ngân hàng ạ?”
Mợ lôi từ trong túi xách ra một túi hồ sơ, loại giấy xi măng màu nâu, phồng căng.
Bà ấy mở niêm phong, rút xấp tài liệu bên trong ra, trải lên bàn.
“Công việc của cháu ổn định, sao kê cũng đẹp, đứng ra bảo lãnh cho em cháu đi.”
Tôi không nhúc nhích.
“Bảo lãnh cái gì ạ?”
“Phương Tề với tiểu Hàn sắp kết hôn rồi, mua một căn nhà, chỉ còn thiếu bước ký tên cuối cùng thôi.”
Bà ấy đẩy tập tài liệu đến trước mặt tôi.
“Cháu xem qua là được, đi theo quy trình thôi.”
Tôi lật trang đầu tiên ra.
Không phải bảo lãnh.
Năm chữ được in ở vị trí chính giữa trên cùng.
Người đồng trả nợ.
Tên của tôi đã được điền ở cột thứ hai.
Số chứng minh thư, đơn vị công tác, thu nhập hàng tháng. Đều đã được điền đầy đủ.
Tôi nhìn xuống dưới.
Tổng số tiền vay: 4,38 triệu tệ.
Trả góp hàng tháng: 19.200 tệ.
Thời hạn vay: 20 năm.
Tôi gập tập tài liệu lại.
Đèn tuýp của ngân hàng rất sáng, chiếu lên mặt mỗi người không có lấy một góc tối.
Tôi ngẩng đầu nhìn cậu.
“Thông tin của cháu ai đưa cho cậu mợ?”
Cậu không nói gì.
Mợ cười cười vỗ lên mu bàn tay tôi.
“Mẹ cháu đưa chứ ai, người một nhà còn nói gì nữa.”
2
Tôi rút tay về.
Ba chữ “người một nhà” thốt ra từ miệng mợ, tôi nghe thấy đặc biệt chói tai.
“Mợ, người đồng trả nợ và bảo lãnh không phải là một, mợ biết chứ?”
Mợ chớp chớp mắt.
“Hả? Chẳng phải đều giống nhau sao, chỉ ký cái tên thôi mà.”
“Không giống.”
Tôi chỉ vào dòng chữ trên tài liệu.
“Người đồng trả nợ có nghĩa là, nếu tháng nào Phương Tề không trả được, ngân hàng sẽ trực tiếp tìm cháu đòi tiền. Không phải là có thể tìm cháu, mà là chắc chắn sẽ tìm cháu.”
“Hai mươi năm, mỗi tháng một vạn chín.”
“Khoản vay này sẽ treo trên hồ sơ tín dụng của cháu, sau này bản thân cháu muốn mua nhà, làm thẻ tín dụng, làm bất cứ việc gì liên quan đến ngân hàng, khoản nợ này đều sẽ ở đó.”
Nụ cười của mợ có chút gượng gạo.
“Nói nghiêm trọng thế làm gì, Phương Tề tháng nào cũng trả mà, sẽ không bắt cháu phải bỏ ra một đồng nào đâu.”
Tôi quay sang nhìn Phương Tề.
“Thu nhập hàng tháng của em là bao nhiêu?”
Phương Tề rốt cuộc cũng ngẩng đầu lên.
“… Hơn bảy ngàn.”
Hơn bảy ngàn.
Trả góp hàng tháng một vạn chín.
Tôi nhịn không được bật cười một tiếng.
“Vậy chính bản thân em còn không đủ trả, lấy gì đảm bảo sẽ không tìm đến chị?”
Phương Tề há miệng, không nói được câu nào.
Hàn Dĩnh ở bên cạnh cuối cùng cũng lên tiếng.
“Tiền nhà cũng đâu phải một mình anh ấy trả, hai chúng em cùng nhau trả mà.”
“Vậy thu nhập của em là bao nhiêu?”
Hàn Dĩnh khựng lại.
“Em… hiện tại đang tìm việc.”
Đang tìm việc.
Tức là không có thu nhập.
Tôi đặt tập tài liệu xuống bàn, dựa lưng vào ghế.
“Cậu, cháu hỏi cậu một câu, cậu phải nói thật với cháu.”
Cậu đặt cốc giấy xuống, nhìn tôi.
“Căn nhà này, trả trước bao nhiêu?”
Cậu do dự.
Mợ tranh lời: “Tiền trả trước là người nhà gom góp, ba phần mười, cháu đừng bận tâm cái đó.”
“Cháu không hỏi mợ, cháu hỏi cậu.”
Cậu thở dài.
“Tiền trả trước… không đủ, có mượn họ hàng một ít.”
“Mượn bao nhiêu ạ?”
“Khoảng hai mươi vạn.”
Trong lòng tôi đại khái đã rõ.
Căn nhà 4,38 triệu tệ, trả trước 30% là 1,31 triệu, bản thân họ bỏ ra hơn một triệu, vay hơn hai mươi vạn, chỉ riêng tiền trả trước đã vét sạch gia sản.
Trả góp hàng tháng một vạn chín, Phương Tề lương tháng bảy ngàn, Hàn Dĩnh không có việc làm.
Họ không trả nổi.
Ngay từ đầu đã biết là không trả nổi.
Cho nên mới phải lôi một “người đồng trả nợ” vào.
Không phải là giúp đỡ, mà là gánh nợ thay.
“Mợ.”
Tôi nhìn bà ấy.
“Mợ không phải tìm cháu nhờ bảo lãnh, mợ tìm cháu để cùng gánh khoản vay này.”
“Hơn nữa mợ đã lấy thông tin chứng minh thư của cháu từ trước, điền sẵn tài liệu từ trước, hôm nay gọi cháu đến, chính là để trực tiếp điểm chỉ.”
“Cậu mợ căn bản chưa từng định bàn bạc với cháu.”
Mặt mợ căng lên.
“Sao lại không bàn bạc? Hôm nay chẳng phải là đang bàn bạc sao!”
“Tài liệu đều điền xong hết rồi gọi là bàn bạc à?”
Tôi không lớn tiếng, nhưng câu này nói xong, nhân viên ngân hàng đi ngang qua liền nhìn bàn chúng tôi một cái.
Mợ hạ thấp giọng.
“Cái đứa trẻ này, ăn nói kiểu gì vậy? Năm đó lúc bố cháu mất, ai giúp cháu đóng học phí? Ai cho cháu tiền sinh hoạt?”
Đến rồi.
Cái tôi đợi chính là câu này.
Mỗi lần muốn tôi làm chuyện gì, liền mang bố tôi ra.
Bố tôi qua đời năm tôi mười hai tuổi.
Cậu quả thực từng giúp đỡ.
Nhưng khoản tiền đó, mẹ tôi sau này đã trả lại toàn bộ.
Không thiếu một xu.
“Mợ, khoản tiền đó sáu năm trước mẹ cháu đã trả sạch rồi.”
“Tiền có thể trả sạch, nhưng ân tình có trả sạch được không?”
Tôi nhìn chằm chằm bà ấy, không tiếp câu này.
Bởi vì tôi biết, tiếp lời là sẽ sa bẫy.
3
Mợ thấy tôi không nói gì, tưởng tôi đang dao động.
Bà ấy đổi sắc mặt, giọng điệu mềm mỏng hơn.
“Mợ cũng không ép cháu, cháu nghĩ xem, Phương Tề lớn lên cùng cháu từ nhỏ, nó kết hôn cháu làm chị không giúp một tay, nói ra ngoài cũng không hay.”
“Với lại cháu cũng không chịu thiệt, trên sổ đỏ có thể thêm tên cháu.”
Thêm tên tôi.
Khoản vay 4,38 triệu trói buộc lên người tôi hai mươi năm, đổi lấy một cái tên trên căn nhà của người khác.
Tôi rút điện thoại từ trong túi ra.
“Cháu làm gì đấy?” Mợ hỏi.
“Gọi điện thoại.”
“Gọi cho ai?”
“Mẹ cháu.”
Tôi bấm số gọi đi.
Chuông reo hai tiếng, mẹ tôi bắt máy.
“Mẹ, có phải mẹ đưa thông tin chứng minh thư của con cho cậu rồi không?”
Đầu dây bên kia im lặng chừng ba giây.
“… Cậu con bảo là chỉ đi theo quy trình thôi.”
“Quy trình gì? Mẹ có biết cậu lấy thông tin của con đi làm gì không?”
“Cậu bảo giúp Phương Tề làm thủ tục, cần con…”
“Cậu bảo con làm người đồng trả nợ. Khoản vay 4,38 triệu, trả trong hai mươi năm.”
Đầu dây bên kia bặt âm.
Một lát sau, giọng mẹ tôi thay đổi.
“Cái gì? Cậu nói với mẹ là… cậu bảo chỉ ký cái tên thôi, không cần con bỏ tiền.”
Tôi ngẩng đầu nhìn mợ một cái.
Sắc mặt mợ đã trở nên khó coi.
“Mẹ, mẹ bị lừa rồi, bản sao chứng minh thư của con là mẹ đưa đúng không? Giấy chứng nhận công việc thì sao?”
“Giấy chứng nhận công việc… đâu có, mẹ chỉ đưa ảnh chụp hai mặt chứng minh thư thôi.”
“Vậy sao kê lương của con ai làm?”
Lần này đến lượt tôi im lặng.
Tôi mở lại tập tài liệu, chằm chằm nhìn vào đơn vị công tác và con số thu nhập hàng tháng trên đó.
Con số không đúng.
Thu nhập hàng tháng ghi trên đó cao hơn thực tế của tôi bốn ngàn tệ.
Làm giả rồi.
Bản thân tập tài liệu này đã có vấn đề.
Tôi bỏ điện thoại xuống, nhìn cậu.
“Cậu, mức thu nhập hàng tháng ghi trên này không phải là con số thật của cháu, cậu có biết làm giả hồ sơ vay vốn tính chất là gì không?”
Sắc mặt cậu thay đổi.
“Cái… cái này không phải do cậu làm, là môi giới làm.”
“Môi giới làm mà cậu không biết? Trên hồ sơ là tên cháu, xảy ra chuyện người chịu trách nhiệm là cháu.”
Mợ luống cuống, đưa tay ra định thu lại tập tài liệu.
“Được rồi được rồi, không ký thì không ký, cháu đưa tài liệu cho mợ.”
Tôi đè tay lên tập tài liệu đó.
“Tài liệu này có thông tin cá nhân của cháu, giấy chứng nhận thu nhập làm giả cũng ở trên này, cháu không thể đưa cho mợ.”
“Cháu có ý gì?”
“Cháu phải giữ lại.”
Mợ đứng phắt dậy.
“Trẻ con trẻ ranh, cháu làm ầm ĩ cái gì? Cậu cháu có lòng tốt gọi cháu đến.”
“Có lòng tốt gọi cháu đến cõng khoản nợ hơn bốn triệu tệ?”
Tôi cũng đứng lên.
Người trong sảnh ngân hàng đã bắt đầu nhìn chúng tôi.
Tôi không hề hạ giọng.
“Mợ, cháu nói lại lần nữa. Cháu không ký, và cũng sẽ không ký.”
“Tài liệu này cháu phải mang đi, nếu mợ không đồng ý, vậy thì cháu báo cảnh sát, để họ đến phán xét xem tính chất của bộ hồ sơ giả mạo này là gì.”
“Cháu!”
Ngón tay mợ run lên.
“Năm đó mợ bảo cậu giúp đỡ nhà cháu, cháu báo đáp như vậy sao?”
“Khoản tiền đó trả rồi.”
“Mợ không nói chuyện tiền!”
“Ngoài tiền ra, mợ còn cho nhà cháu cái gì nữa?”
Câu này nói xong, miệng mợ há hốc, không khép lại được.
Bà ấy không đưa ra được câu trả lời.
Bởi vì quả thực chẳng còn gì khác.
Khoản tiền giúp đỡ năm đó, tổng cộng hai vạn sáu.
Mẹ tôi nhịn ăn nhịn mặc, sáu năm trước đã trả cả gốc lẫn lãi thành ba vạn chẵn.
Bốn ngàn dư ra đó, là mẹ tôi cảm thấy mang nợ ân tình nên chủ động đưa thêm.
Mợ trừng mắt nhìn tôi vài giây, sau đó nắm chặt lấy cánh tay cậu.
“Đi! Không ký thì thôi!”
Phương Tề từ đầu đến cuối không nói câu thứ hai, lúc này cúi gằm mặt đứng lên.
Hàn Dĩnh xách túi, vẻ mặt rất khó coi, nhưng cũng không lên tiếng.
Bốn người đi ra ngoài.
Tôi ngồi trên ghế không nhúc nhích.
Tài liệu vẫn ở trong tay tôi.
Tôi lật đến trang cuối cùng, chụp ảnh lại, lưu vào điện thoại.
Sau đó tôi làm một việc.
Tôi mở điện thoại, bấm số 110.
“Xin chào, tôi muốn báo án, có người làm giả thông tin cá nhân của tôi để nộp hồ sơ vay vốn ngân hàng.”
Nhân viên trực tổng đài yêu cầu tôi xác nhận địa điểm.
Tôi đọc tên và địa chỉ ngân hàng.
Mợ vừa bước tới cửa lớn ngân hàng, nghe thấy câu này của tôi thì bước chân khựng lại.
Bà ấy xoay người nhìn tôi, trừng mắt rất to.
